Ngụ binh ư nông – Wikipedia tiếng Việt

Ngụ binh ư nông (chữ Hán: 寓兵於農), theo nghĩa tiếng Việt là “gửi binh ở nông: gửi quân vào nông nghiệp, cho binh lính lao động, sản xuất tại địa phương trong một khoảng thời gian xác định”, là chính sách xây dựng lực lượng quân sự thời phong kiến ở Việt Nam

Đây là chủ trương thiết kế xây dựng quân đội gắn liền với nông dân, nông nghiệp và nông thôn. Nhà Đinh là triều đại phong kiến tiên phong ở Nước Ta vận dụng chủ trương này. Bắt đầu từ thời Lý, quân đội được thiết kế xây dựng mang tính chính quy và phân cấp thành quân triều đình ( cấm quân đóng ở trong và xung quanh kinh thành, chịu nghĩa vụ và trách nhiệm canh gác hoàng cung, phủ quan …, còn gọi là ” thiên tử binh ” ) và quân địa phương ( quân ở những lộ, đạo, dân binh ở hương, động, sách … còn gọi là ” lộ quân ” hay ” sương quân ” ). Sang thời Trần có thêm quân của những vương hầu nhưng số lượng không đáng kể. Sang thời Hậu Lê thì lực lượng này bị xoá bỏ, chủ trương ngụ binh ư nông vận dụng cả với cấm quân ở kinh thành. Từ thời Mạc, vận dụng chính sách ” lộc điền ” ( hay còn gọi là ” binh điền ” ) nhằm mục đích tặng thêm cho lực lượng quân đội, chủ trương ngụ binh ư nông không còn được vận dụng [ 1 ]. Tới khoảng chừng năm 1790, một dạng của phép ngụ binh ư nông được Nguyễn Ánh thi hành ở khu vực Gia Định, miền cực nam Đại Việt, theo đó binh lính cũng được kêu gọi vào việc sản xuất nông nghiệp. Họ vừa tham gia chiến đấu vừa được khuyến khích lẫn bị bắt buộc cầy cấy để tận dụng những mảnh đất bị bỏ phí vì cuộc chiến tranh [ 2 ] .

Cách thức tuyển binh[sửa|sửa mã nguồn]

Cách thức tuyển binh được áp dụng tuỳ từng giai đoạn và từng loại quân như cấm quân, lộ quân hay phủ quân… Công việc này do các quan võ ở địa phương trực tiếp thực hiện dựa trên sổ hộ tịch mà các xã quan lập ra. Hàng năm các xã quan có trách nhiệm lập sổ hộ tịch, tiến hành kiểm kê dân đinh ở địa bàn mình quản lý. Trên cơ sở đó, xã quan phân dân sài thành các hạng: tôn thất; quan văn, võ; người hầu hạ; dân lưu xứ; hoàng nam; long lão (người già yếu); người tàn tật. Nhà Lý gọi những đinh nam từ 18 tuổi trở lên đến tuổi binh dịch được gọi là hoàng nam, từ 20 tuổi trở lên gọi là đại hoàng nam. Nhà Trần thì gọi từ 18 đến 20 tuổi là Tiểu hoàng nam, từ 20 tuổi trở lên là Đại hoàng nam.

Tính quân luật được thực hiện nghiêm ngặt trong việc tuyển binh nhằm tránh hiện tượng khai man, bao che, hối lộ để trốn lính. Ngoài ra triều đình còn thường tiến hành các cuộc thanh tra ở các địa phương để nắm bắt tình hình, kịp thời chuẩn bị phòng khi đất nước có chiến tranh. Thời Trần, những người làm gian lận sổ hộ tịch để che giấu dân định bị rất nặng, người đào ngũ có thể bị chặt ngón chân hoặc thậm chí xử tử như tội phản quốc. Các trường hợp miễn quân dịch được quy định cụ thể như: không lấy con trai độc nhất, không lấy con quan từ Bát phẩm trở lên. Do sự chặt chẽ[3] đó nên quân số được huy động vào mỗi đợt chiến tranh không có sự chênh lệch quá lớn giữa số liệu thực tế và trên sổ sách.[4]

Phiên cấp quân đội địa phương[sửa|sửa mã nguồn]

Việc phiên cấp quân địa phương (chia phiên và thời gian tập luyện) khá thuần nhất và đóng vai trò nòng cốt trong chính sách “ngụ binh ư nông”. Sau mỗi lần tuyển binh, quân địa phương được chia thành nhiều “phiên” (một phiên là một đơn vị quân, số lượng tuỳ vào từng địa phương, cốt lấy người khỏe mạnh đủ có thể tham gia quân ngũ[5]). Các phiên sẽ thay nhau tập trung tập luyện tại doanh trại trong một khoảng thời gian nhất định. Mỗi tháng sẽ tiến hành đổi phiên một lần. Việc thay phiên thường được thực hiện vào mồng Một hoặc ngày Rằm. Như vậy trong thời bình, binh lính chia nhau vừa sản xuất nông nghiệp ở địa phương vừa tập luyện ở doanh trại.[6]

Nhu cầu bảo vệ đất nước và bảo vệ chính quyền cai trị cần một lực lượng quân đội hùng hậu. Tuy nhiên, nhu cầu nhân lực để sản xuất nông nghiệp cho đời sống cũng rất lớn. Vì vậy việc đưa quân về địa phương luân phiên cày cấy giúp lực lượng này tự túc được về lương thực, bớt gánh nặng về lương thực nuôi quân cho triều đình[7].

Ngụ binh ư nông là việc link hài hoà giữa việc quân sự chiến lược và nông nghiệp, giữa kinh tế tài chính và quân sự chiến lược, chuyển hóa nhanh từ thời bình và sang thời chiến khi cần. Nhờ chủ trương này, triều đình có được lực lượng quân đội hùng mạnh, phần đông trong khi sản xuất nông nghiệp vẫn được duy trì. Thời Lý có số quân tham chiến chống nhà Tống khoảng chừng 10 vạn người [ 8 ], thời Trần khi có cuộc chiến tranh chống quân Nguyên có hơn 20 vạn quân [ 3 ], sang thời Lê sơ khi có cuộc chiến tranh hoàn toàn có thể kêu gọi 26-30 vạn quân [ 9 ] .

Chính sách ngụ binh ư nông phản ánh tư duy nông binh bất phân (không phân biệt quân đội và nông dân), đâu có dân là đó có quân, phù hợp với điều kiện xây dựng nền quốc phòng của một nước đất không rộng, người không đông, cần phải huy động tiềm lực cả nước vừa sản xuất, vừa đánh giặc[10].

Tới những thời đại sau thời Lê sơ, chủ trương này không còn được vận dụng do thực trạng cát cứ và cuộc chiến tranh triền miên trong cả nước. Ngay như thời Tây Sơn, thời đại mà trình độ quân sự chiến lược tăng trưởng rất cao, nhu yếu tác chiến tiếp tục không được cho phép những người chỉ huy duy trì chủ trương này .

  • Viện Sử học (1996), Vương triều Mạc, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
  • Viện Sử học (2007), Lịch sử Việt Nam, tập 3, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
  • Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn chủ biên (2008), Đại cương lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục
  • Đại Việt sử lược
  • Sơn Nam (2009), Lịch sử Khẩn Hoang Miền Nam (ấn bản 1), Nhà xuất bản Trẻ.
  • Nguyễn Tiến Dũng, Văn hoá Việt Nam thường thức, Nhà xuất bản Văn hoá dân tộc.

Source: https://ku11.io
Category: Toplist

Leave a Comment