Trí tuệ xúc cảm – Wikipedia tiếng Việt

Trí tuệ xúc cảm (emotional intelligence – EI) thường dùng dưới hàm nghĩa nói về chỉ số cảm xúc (emotional intelligence quotient – EQ) của mỗi cá nhân. Chỉ số này mô tả khả năng, năng lực, kỹ năng (trong trường hợp của mô hình tính cách về trí tuệ xúc cảm) hay khả năng tự nhận thức để xác định, đánh giá và điều tiết cảm xúc của chính mỗi người, của người khác, của các nhóm cảm xúc[1]. Trí tuệ xúc cảm là nhánh nghiên cứu tương đối mới của ngành tâm lý học. Do đó, định nghĩa về trí tuệ xúc cảm không ngừng thay đổi.

Nguồn gốc sâu xa nhất của trí tuệ cảm xúc có thể truy ngược về việc Darwin nghiên cứu về tầm quan trọng của sự diễn đạt cảm xúc của các cá thể trong quá trình chọn lọc tự nhiên và các thay đổi thích nghi[2] Vào những năm 1900, mặc dù các định nghĩa truyền thống về trí tuệ nhấn mạnh tới yếu tố nhận thức như là trí nhớ và khả năng giải quyết vấn đề, nhiều nhà khoa học có ảnh hưởng trong lĩnh vực nghiên cứu trí tuệ đã bắt đầu nhận ra tầm quan trọng của khía cạnh “ngoài nhận thức” (non-cognitive). Ví dụ như ngay từ những năm 1920, E. L. Thorndike, đã sử dụng khái niệm “hiểu biết xã hội” để miêu tả kỹ năng hiểu và quản lý người khác.[3]

Tương tự, năm 1940 David Wechsler đã miêu tả ảnh hưởng của yếu tố không hiểu biết tới các ứng xử thông minh, và chứng tỏ xa hơn rằng các mô hình của chúng ta về sự thông minh vẫn chưa hoàn thiện cho tới khi chúng ta có thể miêu tả thích đáng các yếu tố này. Năm 1983, trong cuốn Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences (Những cơ cấu của nhận thức: Lý thuyết về thông minh bội) [4] của Howard Gardner đã giới thiệu về ý tưởng về những thông minh bội mà trong đó bao gồm “Trí tuệ giữa các cá nhân” (khả năng hiểu những ý định, động cơ và mong muốn của người khác) và “Trí tuệ trong cá nhân” (khả năng hiểu ai đó, tán đồng cảm nhận của người đó, cảm giác sợ hãi và động cơ thúc đẩy). Trong quan sát của Gardner, các kiểu trí tuệ truyền thống như IQ, không thể giải thích một cách đầy đủ khả năng nhận thức của con người.[5] Vì vậy thậm chí với những tên cho trước đến những khái niệm biến đổi, đều có một tin tưởng chung rằng những định nghĩa truyền thống về trí tuệ đang thiếu khả năng giải thích những kết quả trước đó.

Wayne Payne là người đầu tiên sử dụng thuật ngữ Trí tuệ xúc cảm (TTXC) trong luận văn tiến sĩ của anh: “Nghiên cứu về xúc cảm: Phát triển trí tuệ xúc cảm” vào năm 1985.[6] Tuy nhiên, thuật ngữ gần tương tự đã xuất hiện trước đó Leuner (1966). Greenspan (1989) cũng đồng thời đề xuất mô hình TTXC này năm 1985, nối tiếp bởi Salovey và Mayer (1990), và Goleman (1995).

Có rất nhiều tranh luận về định nghĩa của TTXC khi xem xét thuật ngữ và cả những hoạt động giải trí. Tiên phong là Salovey và Mayer ( 1990 ) đã định nghĩa TTXC là ” năng lực giám sát cảm xúc và xúc cảm của một người nào đó và những người khác, phân biệt giữa họ và sử dụng thông tin này để dẫn dắt tâm lý và hành vi của người đó “. [ 7 ]Mặc dù với định nghĩa sớm này, vẫn có sự nhầm lẫn khi xem xét nghĩa đúng chuẩn của cách thiết kế xây dựng này. Các định nghĩa thường quá biến hóa, và những nghành cũng vững mạnh rất nhanh, những nhà nghiên cứu liên tục biến hóa những định nghĩa. [ 8 ] Hiện tại, có ba quy mô TTXC chính :

  • Các mô hình về khả năng TTXC
  • Các mô hình hỗn hợp về TTXC
  • Mô hình đặc thù TTXC

Các quy mô[sửa|sửa mã nguồn]

Mô hình về năng lực Trí tuệ xúc cảm[sửa|sửa mã nguồn]

Nhận thức của Salovey và Mayer về TTXC đạt được khi định nghĩa TTXC bên trong những khoanh vùng phạm vi của những tiêu chuẩn cho một loại Trí tuệ mới. Theo những điều tra và nghiên cứu liên tục của họ, định nghĩa khởi đầu về TTXC được sửa đổi thành : ” Khả năng đảm nhiệm cảm hứng, tích hợp cảm hứng để làm thuận tiện việc tâm lý, hiểu và kiểm soát và điều chỉnh những xúc cảm cho việc triển khai sự tăng trưởng cá thể ” .Quan điểm của quy mô năng lực TTXC như những nguồn thông tin hữu dụng mà có giúp ai đó có ý nghĩa và trải qua thiên nhiên và môi trường xã hội. [ 9 ] Mô hình yêu cầu những thành viên hoàn toàn có thể biến hóa trong năng lực của họ để giải quyết và xử lý thông tin của một xúc cảm tự nhiên và trong năng lực của họ tương quan đến việc giải quyết và xử lý xúc cảm để phân phối một nhận thức sâu rộng hơn. Khả năng này được nhìn nhận như tự bộc lộ trong một vài hành vi thích hợp. Mô hình yêu cầu TTXC gồm có bốn loại năng lực :

  1. Tiếp nhận cảm xúc – khả năng phát hiện giải mã các cảm xúc trên gương mặt, tranh ảnh, giọng nói và các giả tạo văn hóa (cultural artifact). Tiếp nhận cảm xúc đại diện cho một khía cạnh của TTXC, như là nó làm cho tất cả các xử lý thông tin cảm xúc khác trở thành có thể.
  2. Sử dụng cảm xúc – khả năng khai thác các cảm xúc để thuận tiện cho nhiều hành vi nhận thức, như là nghĩ và giải quyết vấn đề. Trí tuệ cảm xúc cá nhân có thể tích lũy đầy đủ ngay lúc người ta thay đổi tâm trạng để phù hợp trực tiếp nhất với công việc.
  3. Hiểu cảm xúc – khả năng thấu hiểu các ngôn ngữ cảm xúc, hiểu rõ các mối quan hệ phức tạp giữa các cảm xúc. Ví dụ như hiểu cảm xúc hoàn thiện khả năng nhạy bén trước các thay đổi rất nhỏ giữa các cảm xúc, và khả năng nhận biết và mô tả các cảm xúc tiến hóa theo thời gian.
  4. Quản lý cảm xúc – khả năng điều chỉnh cảm xúc của bản thân và của người khác. Vì vậy, TTXC cá nhân có khai thác các cảm xúc, thậm chí cả những cảm xúc tiêu cực, và quản lý chúng để đạt được mục tiêu đã định.

Mô hình này bị chỉ trích trong nghiên cứu và điều tra là thiếu hiệu lực thực thi hiện hành trực diện và tiên đoán. [ 10 ]

Các quy mô hỗn hợp của TTXC[sửa|sửa mã nguồn]

Mô hình Cảm xúc Năng lực ( Goleman )[sửa|sửa mã nguồn]

Mô hình trình làng bởi Daniel Goleman [ 11 ] tập trung chuyên sâu về TTXC như là mảng sâu rộng những năng lượng và kỹ năng và kiến thức tinh chỉnh và điều khiển hiệu suất chỉ huy. Mô hình của Goleman phác thảo 4 cách thiết kế xây dựng TTXC chính :

  1. Tự nhận thức — khả năng đọc các cảm xúc và nhận ra ảnh hưởng của họ khi sử dụng cảm nhận Gut để hướng đến các quyết định.
  2. Tự quản lý — bao gồm điều khiển các cảm xúc, kích thích và thích nghi để thay đổi hoàn cảnh.
  3. Nhận thức xã hội — khả năng cảm nhận, hiểu và phản ứng với các cảm xúc của người khác khi nhận thức mạng xã hội.
  4. Quản lý mối quan hệ — khả năng truyền cảm hứng, gây ảnh hưởng và phát triển các kỹ năng khác khi quản lý xung đột.

Goleman bao hàm một tập những năng lượng xúc cảm bên trong mỗi cách kiến thiết xây dựng TTXC. Các năng lượng cảm hứng không phải là những kĩ năng bẩm sinh, mà là những khả năng học được, phải được huấn luyện và đào tạo liên tục, tăng trưởng và đạt đến hiệu năng nổi trội. Goleman thừa nhận rằng những thành viên được sinh ra với những TTXC chung có năng lực xác lập được những khả nãng tiềm tàng cho việc học hỏi những kỹ năng và kiến thức xúc cảm. [ 12 ] Mô hình của Goleman bị chỉ trích chỉ là tâm ý tầm trung. ( Mayer, Roberts, và Barsade, 2008 ) .

Mô hình TTXC tính cách[sửa|sửa mã nguồn]

Petrides và đồng nghiệp. (2000a, 2004, 2007) đã đề nghị phân chia khái niệm giữa mô hình khả năng và mô hình dựa trên tính cách của TTXC.[13] TTXC tính cách là “một chùm sao của các tri giác bản thân liên đới xúc cảm, định vị tại tầng thấp hơn của tính cách”. Trong phạm vi hẹp, TTXC đặc điểm chỉ đến tri giác bản thân của một cá thể về các khả năng cảm xúc của họ. Định nghĩa này về TTXC bao gồm cách sắp đặt hành vi và khả năng tự cảm nhận và được đo bởi báo cáo bản thân (self report), đối lập với mô hình dựa khả năng, đã được chứng minh là đề kháng cao với các phương pháp đo khoa học. TTXC đặc điểm cần được nghiên cứu bên trong khung cảnh của tính cách.[14] Một danh hiệu thay thế cho cùng cách xây dựng là hiệu quả bản thân về xúc cảm tính cách.

Mô hình tính cách TTXC là khái quát và là sự lắp ghép của quy mô Goleman và những quy mô ngoại lệ ( Bar-On ) .Khái niệm hóa về TTXC như thể những tính cách cá thể dẫn đến việc kiến thiết xây dựng những năng lực phép phân loại ngoài nhận thức của con người. Đây là cách phân biệt quan trọng như hướng thẳng đến những thao tác hóa của việc kiến thiết xây dựng kim chỉ nan và giả thuyết đã được phát biểu .

TTXC định nghĩa quá rộng và những định nghĩa của nó không không thay đổi :[sửa|sửa mã nguồn]

Một trong những lập luận chống lại tính đúng đắn triết lý của khái niệm gợi ý rằng đổi khác liên tục và lan rộng ra những định nghĩa – sẽ bao hàm vô số những yếu tố không tương quan – đã nêu ra một khái niệm khó hiểu .” Cái gì là yếu tố chung hoặc tích hợp trong khái niệm được bao hàm : nội quan về cảm hứng, diễn đạt biểu cảm, tiếp xúc không mô thức với những cái khác, sự thấu cảm, tự kiểm soát và điều chỉnh, tính quy hoạch, tâm lý phát minh sáng tạo và hướng quan tâm ? Không có gi cả “. ” [ 15 ]Những chỉ trích khác của Landy [ 16 ] đề cập rằng không có không thay đổi nào về những khái niệm và những chiêu thức đo, siêu nghiên cứu và phân tích rất khó để thực thi và triết lý đồng điệu thì gần như bất lợi vi ảnh hưởng của sự thiếu không thay đổi .

TTXC không được thừa nhận là một loại trí mưu trí :[sửa|sửa mã nguồn]

Các phác thảo sớm của Goleman đã bị chỉ trích là thừa nhận rằng TTXC là một kiểu trí mưu trí. Eysenck viết rằng diễn đạt của Goleman về TTXC hàm chứa những giả định về trí mưu trí nói chung và rằng nó thậm chí còn vẫn đối nghịch với cái mà những nhà nghiên cứu phải kỳ vọng khi nghiên cứu và điều tra những dạng mưu trí :” Goleman ví dụ hóa rõ ràng hơn toàn bộ những điều ngớ ngẩn cơ bản khác về khuynh hướng phân loại hầu hết bất kể hành vi nào đều như một kiểu ‘ mưu trí ‘ … Nếu năm năng lực định nghĩa ‘ TTXC ‘, tất cả chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng vài điều hiển nhiên rằng chúng đã quá đối sánh tương quan ; Goleman thừa nhận rằng chúng hoàn toàn có thể không tương quan, và trong mọi trường hợp rằng nếu tất cả chúng ta không hề cân đo đong đếm, làm thế nào tất cả chúng ta biết được rằng chúng có tương quan ? Vì vậy hàng loạt kim chỉ nan được kiến thiết xây dựng trên một nền móng không vững chãi : không có sự đúng đắn của khoa học cơ bản ” .Tương tự, Locke ( 2005 ) [ 15 ] nêu lên rằng khái niệm của TTXC ngay trong bản thân nó là một lý giải sai lầm đáng tiếc về thiết kế xây dựng trí mưu trí và anh ta đề xuất một cách diễn đạt khác : nó không phải là một kiêu hay dạng khác của trí mưu trí, nhung trí mưu trí — năng lực nắm được trừu tượng hóa — ứng dụng như một lãnh vực đặc trưng của đời sống : những cảm hứng. Ông gợi ý rằng khái niệm hoàn toàn có thể được đặt tên lại và tham chiếu như thể một kiến thức và kỹ năng .

TTXC không có giá trị tiên đoán thực tiễn[sửa|sửa mã nguồn]

Landy (2005)[16] đã xác nhận rằng chỉ có vài nghiên cứu tích lũy hợp lý về TTXC đã chứng minh rằng nó chỉ thêm vào rất ít hay không có giải thích hoặc tiên đoán về các kết quả chung (hâu hết các thành công hàn lâm nổi tiếng). Landy đề xuất rằng lý do mà các nghiên cứu đã tìm thấy một lượng tăng nhỏ trong hiệu lực tiên đoán là trong thực tế, một phương pháp luận ngụy biện -các xem xét không đầy đủ về các giải thích thay thế:

” TTXC được so sánh và tương phản với một phép đo của trừu tượng hóa trí tuệ với một phép đo tính cách hoặc với một phép đo tính cách nhưng không có trí tuệ hàn lâm ” Landy ( 2005 )Để đồng ý chấp thuận với gợi ý này, những nhà điều tra và nghiên cứu khác đã nêu lên những liên qua về lan rộng ra tới cái gọi là những phép đo TTXC tự nhận thức, đối sánh tương quan với thứ nguyên tính cách. Nói chung, những phép đo TTXC tự nhận thức là quy tụ chính do chúng đều có nội dung là đo tính cách và chính bới chúng đều được đo trong những hình thức tự nhận thức. [ 17 ] Đặc biệt, Open hai đại lượng trong năm nhân cách chính điển hình nổi bật hẳn lên như là tự báo cáo giải trình bản thân một cách tương quan nhất như tinh thần hoặc hướng ngoại. Đặc biệt, thuyết thân kinh tương quan đến những xúc cảm xấu đi như là lo ngại. Bằng trực giác, mỗi thành viên ghi lại điểm trên cao nhất trên thân kinh như là ăn được điểm thấp nhất trên chiêu thức tự đo TTXC .Cách hiểu sự đối sánh tương quan giữa những TTXC tự báo và những tính cách biên đổi và không đồng nhất. Nhiều nhà nghiên cứu đã xác nhận rằng những đối sánh tương quan trong khoang. 40 tạo nên trọn vẹn nhưng dư thừa, [ 18 ] trong khi những người khác gợi ý răng TTXC tự báo là một tính cách ngay trong bản thân nó. [ 13 ]

Source: https://ku11.io
Category: Toplist

Leave a Comment