Hướng dẫn ôn tập phần lý thuyết sinh học lớp 9 năm học 2017-2018

edf40wrjww2News : ContentNew

Chương I: CÁC THÍ NGHIỆM CỦA MENĐEN

Bài 1: MENĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC

Câu 1: Nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen bao gồm những điểm nào?

Nội dung cơ bản của chiêu thức nghiên cứu và phân tích những thế hệ lai của Menđen gồm có những nội dung sau : – Lai những cặp cha mẹ thuần chủng khác nhau về một hoặc một số ít cặp tính trạng tương phản, rồi theo dõi sự di truyền riêng rẽ của từng cặp tính trạng đó trên con cháu của từng cặp cha mẹ. – Dùng toán thống kê để nghiên cứu và phân tích những số liệu thu được. Từ đó, rút ra quy luật di truyền những tính trạng đó của cha mẹ cho những thế hệ con cháu.

Câu 2: Tại sao Menđen lại chọn các cặp tính trạng tương phản khi thực hiện các phép lai?

Menđen chọn những cặp tính trạng tương phản để thực thi những phép lai vì thuận tiện cho việc theo dõi sự di truyền của từng cặp tính trạng qua những thế hệ.

Câu 3: Trình bày các thuật ngữ và khái niệm: tính trạng, cặp tính trạng tương phản, cặp gen tương ứng, nhân tố di truyền, giống (hay dòng) thuần chủng.

– Tính trạng là những đặc thù về hình thái, cấu trúc, sinh lí của một khung hình. Ví dụ : Cây đậu Hà Lan có những tính trạng : thân cao, quả lục, hạt vàng, … – Cặp tính trạng tương phản là hai trạng thái biểu lộ trái ngược nhau của cùng loại tính trạng. Ví dụ : Hạt trơn và hạt nhăn, thân cao và thân thấp. – Cặp gen tương ứng là cặp gen nằm ở vị trí tương ứng trên cặp NST tương đương và pháp luật một cặp tính trạng tương phản. – Nhân tố di truyền ( gen ) lao lý những tính trạng của sinh vật. Ví dụ : Nhân tố di truyền pháp luật sắc tố hoa. – Giống ( hay dòng ) thuần chủng là giống có đặc tính di truyền giống hệt, những thế hệ sau giống những thế hệ trước.

Bài 2 – 3: LAI MỘT CẶP TÍNH TRẠNG

Câu 4: Nêu khái niệm: Kiểu hình, kiểu gen, tính trạng trội, tính trạng lặn, thể đồng hợp, thể dị hợp.

– Kiểu hình là tổng hợp những tính trạng, đặc tính của khung hình. Trên thực tiễn, khi nói đến kiểu hình của một khung hình, người ta chỉ xét một vài tính trạng đang điều tra và nghiên cứu. Ví dụ : Đậu Hà Lan có kiểu hình thân cao, hạt trơn hay thân thấp, hạt nhăn. – Kiểu gen là tổng hợp hàng loạt những gen trong tế bào của khung hình. Thông thường, khi nói đến kiểu gen của một khung hình, người ta chỉ xét một vài cặp gen tương quan tới những tính trạng đang được chăm sóc như : Kiểu gen AA lao lý hoa đỏ, kiểu gen aa pháp luật hoa trắng. – Tính trạng trội là tính trạng được biểu lộ ngay ở F1. – Tính trạng lặn là tính trạng đến F2 mới được biểu lộ. – Thể đồng hợp : Kiểu gen chứa cặp gen gồm hai gen tương ứng giống nhau như : AA – thể đồng hợp trội, aa – thể đồng hợp lặn. – Thể dị hợp : Kiểu gen chứa cặp gen gồm hai gen tương ứng khác nhau như Aa.

Câu 5: Phát biểu nội dung quy luật phân li. Nêu ý nghĩa của quy luật phân li.

– Nội dung của quy luật phân li : Trong quy trình phát sinh giao tử, mỗi tác nhân di truyền trong cặp tác nhân di truyền phân li về một giao tử và giữ nguyên thực chất như ở khung hình thuần chủng của cha mẹ. – Ý nghĩa của quy luật phân li : + Xác định đối sánh tương quan trội – lặn để tập trung chuyên sâu nhiều gen trội quý vào cùng một kiểu gen tạo ra giống có giá trị kinh tế tài chính cao. + Tránh sự phân li tính trạng trong đó Open tính trạng xấu ảnh hưởng tác động tới năng xuất.

Câu 6: Menđen đã giải thích kết quả thí nghiệm trên đậu Hà Lan như thế nào?

Menđen đã lý giải tác dụng thí nghiệm của mình bằng sự phân li và tổng hợp của những cặp tác nhân di truyền ( gen ) pháp luật cặp tính trạng tương phản trải qua những quy trình phát sinh giao tử và thụ tinh. Đó là chính sách di truyền những tính trạng.

Câu 7: Muốn xác định được kiểu gen của cá thể mang tính trạng trội cần phải làm gì?

Để xác lập kiểu gen của thành viên mang tính trạng trội cần phải triển khai phép lai nghiên cứu và phân tích, nghĩa là lai với thành viên mang tính trạng lặn. Nếu tác dụng của phép lai là : – Đồng tính thì thành viên mang tính trạng trội có kiểu gen đồng hợp trội. – Phân tính thì thành viên mang tính trạng trội có kiểu gen dị hợp.

Câu 8: Thế nào là lai phân tích? Trình bày mục đích và ý nghĩa của phép lai này.

– Lai nghiên cứu và phân tích là phép lai giữa thành viên mang tính trạng trội cần xác lập kiểu gen với thành viên mang tính trạng lặn. – Mục đích : Xác định kiểu gen của khung hình mang tính trạng trội. Nếu hiệu quả phép lai là đồng thì thì những thể mang tính trạng trội có kiểu gen đồng hợp, còn nếu tác dụng phép lai là phân tính thì thành viên mang tính trạng trội có kiểu gen dị hợp. – Ý nghĩa : Ứng dụng để kiểm tra độ thuần chủng của giống.

Câu 9: Tương quan trội – lặn của các tính trạng có ý nghĩa gì trong thực tiễn sản xuất?

Tương quan trội – lặn là hiện tượng kỳ lạ thông dụng ở quốc tế sinh vật, trong đó tính trạng trội thường có lợi. Vì vậy, trong chọn giống cần phát hiện những tính trạng trội để tập trung chuyên sâu những gen trội về cùng một kiểu gen nhằm mục đích tạo ra giống có ý nghĩa kinh tế tài chính.

Bài 4 – 5: LAI HAI CẶP TÍNH TRẠNG

Câu 10: Nêu nội dung của quy luật phân li độc lập. Ý nghĩa của quy luật phân li độc lập.

– Nội dung của quy luật phân li độc lập : “ Các cặp tác nhân di truyền đã phân li độc lập trong quy trình phát sinh giao tử ”. – Ý nghĩa của quy luật phân li độc lập : + Giải thích được nguyên do Open những biến dị tổng hợp, đó là sự phân li độc lập và tổng hợp tự do của những cặp tác nhân di truyền ( gen ). + Biến dị tổng hợp là nguồn nguyên vật liệu quan trọng trong tiến hóa và chọn giống.

Câu 11: Menđen đã giải thích kết quả thí nghiệm về lai hai cặp tính trạng của mình như thế nào?

Menđen đã lý giải hiệu quả thí nghiệm về lai hai cặp tính trạng của mình bằng quy luật phân li độc lập, nghĩa là những cặp gen lao lý những cặp tính trạng phân li độc lập và tổng hợp tự do trong quy trình phát sinh giao tử và thụ tinh. Kết quả thí nghiệm được Menđen lý giải qua sơ đồ lai : P. : Vàng, trơn x xanh, nhăn AABB aabb G : AB ab F1 : AaBb ( 100 % vàng, trơn ) F1 x F1 : AaBb x AaBb G : AB, Ab, aB, ab AB, Ab, aB, ab F2 :

    

AB Ab aB ab
AB AABB AABb AaBB AaBb
Ab AABb AAbb AaBb Aabb
aB AaBB AaBb aaBB aaBb
ab AaBb Aabb aaBb aabb

Kiểu gen : 1AABB : 2AAB b : 2A aBB : 4A aBb : 1AA bb : 2A abb : 1 aaBB : 2 aaBb : 1 aabb. Kiểu hình : 9 vàng, trơn : 3 vàng, nhăn : 3 xanh, trơn : 1 xanh, nhăn.

Câu 12: Căn cứ vào đâu mà Menđen lại cho rằng các tính trạng màu sắc và hình dạng hạt đậu trong thí nghiệm của mình di truyền độc lập với nhau?

Men đen địa thế căn cứ vào tỉ lệ mỗi kiểu hình ở F2 bằng tích những tỉ lệ của những tính trạng hợp thành nó, nên đã xác lập những tính trạng sắc tố và hình dạng hạt di truyền độc lập với nhau. Cụ thể : 9 vàng, trơn : 3 vàng, nhăn : 3 xanh, trơn : 1 xanh, nhăn = ( 3 vàng : 1 xanh ) ( 3 trơn : 1 nhăn ).

Câu 13: Biến dị tổ hợp là gì? Cho ví dụ về biến dị tổ hợp. Nó được xuất hiện với hình thức sinh sản nào?

a) Khái niệm: Biến dị tổ hợp là loại biến dị xuất hiện do sự sắp xếp lại các đặc điểm di truyền của bố mẹ trong quá trình sinh sản, dẫn đến ở thế hệ con cháu xuất hiện kiểu hình khác bố mẹ.

b) Ví dụ: Thực hiện phép lai hai cặp tính trạng ở đậu Hà Lan

P. : Thuần chủng hạt vàng, trơn x thuần chủng hạt xanh, nhăn F1 : Tất cả đều vàng, trơn F1 : Tự thụ phấn F2 : 9 hạt vàng, trơn : 3 hạt vàng, nhăn : 3 hạt xanh, trơn : 1 hạt xanh, nhăn. Sự sắp xếp lại những đặc thù di truyền của cha mẹ trong quy trình sinh sản đã tạo ra biến dị tổng hợp ở F2 là hạt vàng, nhăn và hạt xanh, trơn.

c) Biến dị tổ hợp khá phổ biến ở những loài sinh sản hữu tính (giao phối). 

Câu 14: Biến dị tổ hợp có ý nghĩa gì đối với chọn giống và tiến hóa? Tại sao ở các loài sinh sản giao phối, biến dị lại phong phú hơn nhiều so với những loài sinh sản vô tính?

– Biến dị tổng hợp là một trong những nguồn nguyên vật liệu quan trọng trong chọn giống và tiến hóa. – Ở những loài sinh vật bậc cao, kiểu gen có rất gen thường sống sót ở thể dị hợp. Do đó, sự phân li độc lập và tổng hợp tự do của chúng sẽ tạo ra vô số loại tổng hợp về kiểu gen và kiểu hình ở đời con cháu. Điều đó, lý giải vì sao ở những loài sinh sản giao phối biến dị lại đa dạng và phong phú hơn so với loài sinh sản vô tính.

Câu 15: Vì sao Menđen thường tiến hành thí nghiệm trên đậu Hà Lan? Những quy luật của Men đen có thể áp dụng trên các loài sinh vật khác được không? Vì sao?

– Menđen thường thực thi những thí nghiệm của mình trên đậu Hà Lan vì : + Hoa đậu Hà Lan là một loài hoa lưỡng tính có năng lực tự thụ phấn khắt khe. Đặc điểm này của đậu Hà Lan tạo thuận tiện cho Menđen trong quy trình nghiên cứu và điều tra những thế hệ con lai ở đời F1, F2, … từ một cặp cha mẹ bắt đầu. + Bên cạnh đó, với đặc thù dễ gieo trồng của đậu Hà Lan cũng tạo điều kiện kèm theo thuận tiện cho người điều tra và nghiên cứu. – Các quy luật di truyền của Menđen phát hiện không chỉ vận dụng cho đậu Hà Lan mà còn ứng dụng đúng cho nhiều loài sinh vật khác. Vì, mặc dầu thường thực thi thí nghiệm trên đậu Hà Lan nhưng để khái quát thành quy luật. Menđen phải lập lại những thí nghiệm đó trên nhiều đối tượng người tiêu dùng khác nhau, Menđen mới dùng toán thống kê toán học để khái quát thành quy luật.

Câu 16: So sánh quy luật phân li với quy luật phân li độc lập.

1. Những điểm giống nhau:

– Đều có những điều kiện kèm theo nghiệm đúng giống nhau như : + Bố mẹ mang lai phải thuần chủng cặp tính trạng được theo dõi. + Tính trạng trội phải là trội trọn vẹn. + Số lượng thành viên thu được phải đủ lớn. – Ở F2 đều có sự phân li tính trạng ( Open nhiều kiểu hình ). – Cơ chế của sự di truyền những tính trạng đều dựa trên sự phân li của những cặp gen trong giảm phân tạo giao tử và sự tổng hợp của những gen trong thụ tinh tạo hợp tử.

2. Những điểm khác nhau:

 

Quy luật phân li

Quy luật phân li độc lập

– Phản ánh sự di truyền của một cặp tính trạng. – Phản ánh sự di truyền của hai cặp tính trạng.
– F1 dị hợp một cặp gen, tạo hai loại giao tử. – F1 dị hợp hai cặp gen, tạo bốn loại giao tử.
– F2 có hai loại kiểu hình với tỉ lệ : 3 trội : 1 lặn. – F2 có bốn loại kiểu hình với tỉ lệ : 9 : 3 : 3 : 1.
– F2 không Open biến dị tổng hợp. – F2 Open những biến dị tổng hợp.
– F2 có bốn tổng hợp với ba loại kiểu gen. – F2 có mười sáu tổng hợp với chín loại kiểu gen.

Chương II: NHIỄM SẮC THỂ

Bài 8: NHIỄM SẮC THỂ

Câu 17: NST là gì? Cấu trúc điển hình của NST được biểu hiện rõ nhất ở kì nào của quá trình phân chia tế bào? Mô tả cấu trúc đó.

– NST là cấu trúc nằm trong nhân tế bào, dễ bắt màu khi được nhuộm bằng dung dịch thuốc nhuộm mang tính kiềm. – Cấu trúc nổi bật của NST được bộc lộ rõ nhất ở kì giữa của nguyên phân. – Mô tả cấu trúc NST ở kì giữa : NST gồm hai crômatit gắn với nhau ở tâm động ( eo thứ nhất ) chia nó thành hai cánh. Tâm động là điểm đính của NST vào sợi tơ vô sắc. Một số NST còn có eo thứ hai. Mỗi crômatit gồm có một phân tử ADN và prôtêin loại histôn.

Câu 18: Nêu vai trò của NST đối với sự di truyền các tính trạng.

– NST là cấu trúc mang gen lao lý tính trạng. Do đó những biến hóa về cấu trúc và số lượng NST sẽ gây ra biến hóa những tính trạng di truyền. – NST có đặc tính tự nhân đôi ( nhờ ADN tự sao ) do đó những tính trạng di truyền được sao chép qua những thế hệ tế bào và khung hình.

Câu 19: Nêu ví dụ về tính đặc trưng của bộ NST của mỗi loài sinh vật. Phân biệt bộ NST lưỡng bội và bộ NST đơn bội.

a) Ví dụ về tính đặc trưng của bộ NST:

Tế bào của mỗi loài sinh vật có bộ NST đặc trưng về số lượng, hình dạng được duy trì không thay đổi qua những thế hệ. – Ví dụ về số lượng NST : Ở người 2 n = 46 ; tinh tinh 2 n = 28 ; gà 2 n = 78 ; ruồi giấm 2 n = 8, ngô 2 n = 20 ; cà chua 2 n = 24 – Ví dụ về hình dạng NST : Ở ruồi giấm có bốn cặp NST có hình dạng khác nhau : Hai cặp hình chữ V, một cặp hình hạt, một cặp NST giới tính hình que ( XX ) ở con cháu hay một hình que ( X ), một hình móc ( Y ) ở con đực.

b) Phân biệt bộ NST lưỡng bội và bộ NST đơn bội:

– Trong tế bào sinh dưỡng ( tế bào xôma ), NST sống sót thành từng cặp tương đương. Trong cặp NST tương đương, một chiếc có nguồn gốc từ bố, một chiếc có nguồn gốc từ mẹ. Các gen trên cặp NST sống sót thành từng cặp tương ứng. Bộ NST chứa những cặp NST tương đương gọi là bộ NST lưỡng bội ( 2 n ). – Trong tế bào sinh dục ( giao tử ) chỉ chứa một NST của mỗi cặp tương đương. Bộ NST trong giao tử có NST giảm đi 50% so với tế bào sinh dưỡng được gọi là bộ NST đơn bội ( n ).

Bài 9: NGUYÊN PHÂN

Câu 20: Nêu những diễn biến cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân.

Các kì

Những diễn biến cơ bản của NST

Đầu

– NST kép mở màn đóng xoắn và co ngắn có hình thái rõ ràng. – Các NST kép đính vào những sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động.

Giữa

– Các NST kép đóng xoắn cực lớn. – Các NST kép xếp thành một hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.

Sau

– Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành hai NST đơn phân li về hai cực của tế bào.

Cuối

– Các NST đơn dãn xoắn dài ra, ở dạng sợi mảnh dần thành nhiễm sắc chất.

Câu 21: Cơ chế nào đã đảm bảo tính ổn định của bộ NST trong quá trình nguyên phân?

– Sự tự nhân đôi của NST xảy ra trong nhân ở kì trung gian trước khi quy trình nguyên phân mở màn, tạo thành hai NST kép gồm hai crômatit đính với nhau ở tâm động. – Sự phân li đồng đều của những NST đơn trong từng NST kép, làm cho những NST được phân phối đều về hai tế bào con sau này. Nhờ chính sách trên đã bảo vệ tính ổn tính của bộ NST trong quy trình nguyên phân.

Câu 22: Thế nào là NST kép và cặp NST tương đồng? Phân biệt sự khác nhau giữa NST kép và cặp NST tương đồng?

1. NST kép và cặp NST tương đồng:

a) NST kép là NST được tạo ra từ sự nhân đôi NST, gồm có hai crômatit giống hệt nhau và dính nhau ở tâm động, mang tính chất một nguồn gốc: Hoặc có nguồn gốc từ bố hoặc có nguồn gốc từ mẹ.

b) Cặp NST tương đồng là cặp gồm hai NST độc lập với nhau, giống nhau về hình dạng và kích thước, mang tính chất hai nguồn gốc: Có một chiếc có nguồn gốc từ bố và một chiếc có nguồn gốc từ mẹ.

2. Khác nhau giữa NST kép và cặp NST tương đồng:

 

NST kép

Cặp NST tương đồng

– Chỉ là một chiếc NST gồm hai crômatit giống nhau, dính nhau ở tâm động. – Gồm hai NST độc lập giống nhau về hình dạng và kích cỡ.
– Mang đặc thù một nguồn gốc : Hoặc có nguồn gốc từ bố hoặc có nguồn gốc từ mẹ. – Mang đặc thù hai nguồn gốc : Một chiếc có nguồn gốc từ bố và một chiếc có nguồn gốc từ mẹ.
– Hai crômatit hoạt động giải trí như một thể thống nhất. – Hai NST của cặp tương đương hoạt động giải trí độc lập nhau.

Bài 10: GIẢM PHÂN

Câu 23: Nêu những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của giảm phân.

Các kì

Giảm phân I

Giảm phân II

Đầu

– Các NST xoắn, co ngắn. – Các NST kép trong cặp tương đương tiếp hợp theo chiều dọc và hoàn toàn có thể bắt chéo với nhau, sau đó lại tách rời nhau. – NST co lại cho thấy số lượng NST kép trong bộ đơn bội.

Giữa

– Các cặp NST tương đương tập trung chuyên sâu và xếp song song thành hai hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào. – Các NST kép xếp thành một hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.

Sau

– Các cặp NST kép tương đương phân li độc lập với nhau về hai cực của tế bào. – Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành hai NST đơn phân li về hai cực của tế bào.

Cuối

– Các NST kép nằm gọn trong hai nhân mới được tạo thành với số lượng là đơn bội ( kép ). – Các NST đơn nằm gọn trong hai nhân mới được tạo thành với số lượng đơn bội ( đơn ).

Câu 24: Tại sao những diễn biến của NST trong kì sau của giảm phân I là cơ chế tạo nên sự khác nhau về nguồn gốc NST trong bộ đơn bội (n NST) ở các tế bào con được tạo thành qua giảm phân?

Ở kì sau, diễn ra sự phân li độc lập và tổng hợp tự do của những cặp NST kép tương đương về hai cực tế bào. Khác với nguyên phân, những NST kép dẫn dính nhau ở tâm động và phân li cùng nhau. Như vậy, mỗi tế bào con ở lần phân loại thứ nhất chỉ hoàn toàn có thể nhận một NST kép trong cặp đồng dạng hoặc của bố hoặc của mẹ. Ví dụ : Mỗi tế bào sinh dục chín giảm phân thông thường, xét hai cặp NST tương đương kí hiệu Aa, Bb ( A tương đương a, B tương đương b ). – Kì giữa I : NST ở thể kép : AAaaBBbb – Kì sau I : Do sự phân li độc lập và tổng hợp tự do của những cặp NST tương đương khi về hai cực tế bào, nên có năng lực : AABB và aabb hoặc AAbb và aaBB – Kì cuối I : AABB và aabb hoặc AAbb và aaBB – Kì cuối II : AB và ab hoặc Ab và aB

Câu 25: Nêu những điểm giống và khác nhau cơ bản giữa giảm phân và nguyên phân.

a) Giống nhau: Giảm phân và nguyên phân đều là hình thức phân bào có thoi phân bào.

b) Khác nhau:

Nguyên phân

Giảm phân

– Là hình thức phân bào của tế bào sinh dưỡng. – Gồm một lần phân bào. – Kết quả : Hai tế bào con được sinh ra từ tế bào sinh dưỡng của khung hình mẹ và giữ nguyên bộ NST như tế bào mẹ. – Là hình thức phân bào của tế bào sinh dục thời kì chín. – Gồm hai lần phân bào. – Kết quả : Từ một tế bào mẹ khởi đầu tạo thành bốn tế bào con với bộ NST giảm đi 50%. Các tế bào này là cơ sở hình thành giao tử.

Câu 26: Nêu những điểm khác nhau cơ bản về diễn biến của NST trong các kì của nguyên phân và giảm phân.

Các kì

Nguyên phân

Giảm phân I

Giảm phân II

Đầu

– Các NST kép co ngắn và đính vào những sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động. – Không có hiện tượng kỳ lạ tiếp hợp và bắt chéo đoạn NST tương đương. – Các NST kép trong cặp tương đương tiếp hợp theo chiều dọc và hoàn toàn có thể bắt chéo với nhau, sau đó lại tách rời nhau. – NST kép co lại.

Giữa

– Các NST kép co ngắn cực lớn và xếp thành một hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào. – Từng cặp NST kép xếp song song thành hai hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào. – NST kép xếp thành một hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào.

Sau

– Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành hai NST đơn phân li về hai cực của tế bào. – Các cặp NST kép tương đương phân li độc lập với nhau về hai cực của tế bào. – Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành hai NST đơn phân li về hai cực của tế bào.

Cuối

– Các NST đơn nằm gọn trong nhân với số lượng = 2 n như ở tế bào mẹ. – Các NST kép nằm gọn trong hai nhân với số lượng = n ( kép ) – Các NST đơn nằm gọn trong hai nhân mới được tạo thành với số lượng đơn bội ( đơn ).

Bài 11: PHÁT SINH GIAO TỬ VÀ THỤ TINH

Câu 27: Những điểm giống nhau và khác nhau cơ bản của hai quá trình phát sinh giao tử đực và cái ở động vật.

1. Giống nhau:

– Các tế bào mầm ( noãn nguyên bào, tinh nguyên bào ) đều triển khai nguyên phân liên tục nhiều lần. – Noãn bào bậc hai và tinh bào bậc hai đều triển khai giảm phân để tạo giao tử.

2. Khác nhau:

Phát sinh giao tử cái

Phát sinh giao tử đực

– Noãn bào bậc một qua giảm phân I cho một thể cực thứ nhất có kích cỡ bé và noãn bào bậc hai có kích thức lớn. – Noãn bào bậc hai qua giảm phân II cho thể cực thứ hai có size bé và một tế bào trứng có kích cỡ lớn. – Từ mỗi noãn bào bậc một qua giảm phân cho ba thể cực và một tế bào trứng, trong đó chỉ có trứng trực tiếp thụ tinh. – Tinh bào bậc một giảm phân I cho hai tinh bào bậc hai. – Mỗi tinh bào bậc hai qua giảm phân II cho hai tinh tử. Các tinh tử tăng trưởng thành tinh trùng. – Từ mỗi tinh bào bậc một qua giảm phân cho bốn tinh trùng, những tinh trùng này đều tham gia thụ tinh.

Câu 28: Thụ tinh là gì? Tại sao sự kết hợp ngẫu nhiên giữa các giao tử đực và cái lại tạo được các hợp tử chứa các tổ hợp NST khác nhau về nguồn gốc?

a) Thụ tinh: Thụ tinh là sự kết hợp ngẫu nhiên giữa một giao tử đực với một giao tử cái hay giữa một tinh trùng với một tế bào trứng để tạo thành hợp tử.

b) Quá trình giảm phân tạo ra nhiều loại giao tử khác nhau về nguồn gốc NST. Do đó, sự kết hợp ngẫu nhiên giữa các giao tử đực và cái trong thụ tinh sẽ tạo được các hợp tử chứa các tổ hợp NST khác nhau về nguồn gốc.

Câu 29: Những điểm khác nhau cơ bản trong sự hình thành giao tử ở cây có hoa so với động vật.

1. Ở động vật:

– Mỗi tinh bào bậc một cho bốn tinh trùng. – Mỗi noãn bào bậc một chỉ cho ra một trứng có size lớn.

2. Ở cây có hoa: Sự phát sinh giao tử đực diễn ra phức tạp, có sự kết hợp giữa giảm phân và nguyên phân.

– Trong quy trình phát sinh giao tử đực, mỗi tế bào mẹ của tiểu bào tử cho ra bốn hạt phấn, từ mỗi hạt phấn này sinh ra tiếp hai giao tử. – Trong quy trình hình thành giao tử cái, tế bào mẹ của đại bào tử giảm phân cho bốn đại bào tử, nhưng chỉ có một sống. Mỗi tế bào đại bào tử cho ra một trứng.

Câu 30: Giải thích vì sao bộ NST đặc trưng của loài sinh sản hữu tính được duy trì ổn định qua các thế hệ cơ thể.

Nhờ có giảm phân, giao tử được hình thành mang bộ NST đơn bội ( n ) qua thụ tinh giữa những giao tử đực và cái, bộ NST lưỡng bội được hồi sinh. Vì vậy sự phối những quy trình nguyên phân, giảm phân và thụ tinh đã bảo vệ sự duy trì không thay đổi bộ NST đặc trưng của những loài sinh sản hữu tính qua những thế hệ khung hình.

Câu 31: Trình bày bản chất và ý nghĩa của các quá trình nguyên phân, giảm phân và thụ tinh.

Các quá trình

Bản chất

Ý nghĩa

Nguyên phân

– Giữ nguyên bộ NST, nghĩa là hai tế bào con được tạo ra có 2 n giống mẹ. – Duy trì không thay đổi bộ NST trong sự lớn lên của khung hình và ở những loài sinh sản vô tính.

Giảm phân

– Làm giảm số lượng NST đi một nửa, nghĩa là các tế bào được tạo ra có số lượng NST (n) = của tế bào mẹ (2n).

– Góp phần duy trì không thay đổi bộ NST qua những thế hệ ở những loài sinh sản hữu tính và tạo ra nguồn biến dị tổng hợp.

Thụ tinh

– Kết hợp hai bộ nhân đơn bội ( n ) thành bộ nhân lưỡng bội ( 2 n ). – Góp phần duy trì không thay đổi bộ NST qua những thế hệ ở những loài sinh sản hữu tính và tạo ra nguồn biến dị tổng hợp.

Câu 32: Sự thụ tinh diễn ra theo nguyên tắc 1 : 1 là gì? Khi giảm phân và thụ tinh, trong tế bào của một loại giao tử giao phối, hai cặp NST tương đồng kí hiệu Aa và Bb sẽ cho ra các tổ hợp NST nào trong các giao tử và các hợp tử?

– Sự thụ tinh diễn ra theo nguyên tắc 1 : 1, nghĩa là một giao tử cái chỉ phối hợp với một giao từ đực. Mỗi lần thụ tinh có số lượng tinh trùng tham gia rất lớn, ví dụ : Ở người, mỗi lần phóng tinh có 200 – 300 triệu tinh trùng nhưng chỉ có vài nghìn tinh trùng hoàn toàn có thể đến được ống dẫn trứng và chỉ có vài trăm tinh trùng là đến được với trứng, trong đó chỉ có một tinh trùng xuyên vào trứng. – Các tổng hợp trong những giao tử : AB, Ab, aB, ab. – Các tổng hợp trong những hợp tử : AABB, AaBB, AABb, AaBb, AAbb, Aabb, aaBB, aaBb, aabb.

Bài 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI ĐỊNH GIỚI TÍNH

Câu 33: Nêu những điểm giống nhau và khác nhau giữa NST thường và NST giới tính về cấu tạo và chức năng.

1. Các điểm giống nhau:

a) Về cấu tạo:

– Đều được cấu trúc từ hai thành phần là phân tử ADN và một loại prôtêin loại histôn. – Đều có hình dạng và size đặc trưng cho từng loài. – Các cặp NST thường và cặp NST giới tính XX đều là cặp tương đương gồm hai chiếc khác nhau.

b) Về chức năng:

– Đều có chứa gen pháp luật tính trạng của khung hình. – Đều có những hoạt động giải trí giống nhau trong phân bào như : nhân đôi, đóng xoắn, tháo xoắn, xếp trên mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào, phân li về hai cực tế bào.

2. Các điểm khác nhau:

NST thường

NST giới tính

Về

cấu tạo

– Thường sống sót với số cặp lớn hơn 1 trong tế bào lưỡng bội. – Luôn sống sót thành từng cặp tương đương. – Giống nhau giữa thành viên đực và cái trong loài. – Thường tại một cặp trong tế bào lưỡng bội. – Tồn tại thành từng cặp tương đương ( XX ) hoặc không tương đương ( XY ). – Khác nhau giữa thành viên đực và cái trong loài.

Về

chức năng

– Chứa gen lao lý tính trạng thường. – Chứa gen lao lý tính trạng có tương quan và không tương quan tới giới tính.

Câu 34: So sánh NST thường và NST giới tính.

a) Giống nhau:

– Đều được cấu trúc từ hai thành phần là phân tử ADN và một loại prôtêin loại histôn. – Đều có hình dạng và kích cỡ đặc trưng cho từng loài. – Đều có năng lực nhân đôi, phân li, tổng hợp trong nguyên phân, giảm phân và thụ tinh. – Đều hoàn toàn có thể bị đột biến làm đổi khác cấu trúc và số lượng NST.

b) Khác nhau:

NST thường

NST giới tính

– Có nhiều cặp và giống nhau ở thành viên đực và cái trong mỗi loài. – Có một cặp ( đôi lúc chỉ có một chiếc ) và khác nhau ở thành viên đực và cái trong mỗi loài.
– Mỗi cặp gồm hai NST tương đương. – Cặp NST giới tính sẽ tương đương hay không tương đương tùy theo giới tính và nhóm loài.
– Mang những gen pháp luật tính trạng thường. – Mang những gen pháp luật những tính trạng giới tính và 1 số ít gen pháp luật tính trạng thường.
– Chứa phần nhiều những gen. Các gen tạo thành từng cặp tương ứng. – Chứa một số ít ít gen. Các gen hoàn toàn có thể chỉ có trên X mà không có tương ứng trên Y hoặc ngược lại.

Câu 35: Kí hiệu cặp NST giới tính ở một số loài.

– Ở người, động vật hoang dã có vú, ruồi giấm, cây gai, cây me chua, … : đực XY, cái XX – Chim, ếch, nhái, bò sát, bướm, dâu tây, … : đực XX, cái XY – Bọ xít, rệp, … : đực X0, cái XX – Bọ nhảy, … : đực XX, cái X0

Câu 36: Trình bày cơ chế sinh con trai, con gái ở người. Quan niệm cho rằng người mẹ quyết định sinh con trai hay con gái là đúng hay sai?

a) Cơ chế sinh con trai, con gái ở người:

Cơ chế xác lập giới tính ở người là sự phân li của cặp NST giới tính trong quy trình phát sinh giao tử và tổng hợp lại trong quy trình thụ tinh. Mẹ có cặp NST giới tính XX Bố có cặp NST giới tính XY – Trong quy trình phát sinh giao tử : + Người mẹ chỉ cho một loại trứng mang NST X. + Người bố cho hai loại tinh trùng : một mang NST X và một mang NST Y. – Qua thụ tinh : + Tinh trùng mang NST X tích hợp với trứng mang NST X tạo hợp tử XX tăng trưởng thành con gái. + Tinh trùng mang NST Y tích hợp với trứng mang NST X tạo hợp tự XY tăng trưởng thành con trai. – Sơ đồ lai : Bố x Mẹ P. : XY XX G : X, Y X F1 : XX ( con gái ) XY ( con trai )

b) Qua sơ đồ trên ta thấy việc sinh con trai hay con gái phụ thuộc vào tinh trùng mang NST X hoặc NST Y, do đó quan niệm cho rằng người mẹ quyết định việc sinh con trai hay con gái là sai.

Câu 37: Tại sao trong cấu trúc dân số, tỉ lệ nam : nữ xấp xỉ 1 : 1?

Tỉ lệ con trai và con gái sinh ra xê dịch 1 : 1 vì hai loại tinh trùng mang NST X và mang NST Y được tạo ra với tỉ lệ ngang nhau, tham gia vào quy trình thụ tinh với Xác Suất ngang nhau. Tuy nhiên, tỉ lệ này cần bảo vệ với điều kiện kèm theo những hợp tử mang NST XX và NST XY có sức sống ngang nhau, số lượng cá thể thống kê phải đủ lớn.

Câu 38: Tại sao người ta có thể điều chỉnh tỉ lệ đực : cái ở vật nuôi? Điều đó có ý nghĩa gì trong thực tiễn?

Giới tính được xác lập trong quy trình thụ tinh do sự tổng hợp của NST giới tính trong giao tử đực và cái. Tuy nhiên, những tác nhân bên trong và bên ngoài cũng ảnh hưởng tác động đến sự phân hóa giới tính. Thí dụ : – Dùng mêtyl testostêrôn ảnh hưởng tác động vào cá vàng con hoàn toàn có thể làm cá cái biến thành cá đực. – Một số loài rùa, trứng ủ ở nhiệt độ dưới 280C sẽ nở thành rùa đực, còn ở nhiệt độ trên 320C trứng nở thành con cháu. Nắm được chính sách xác lập giới tính và những yếu tố tác động ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính, người ta hoàn toàn có thể kiểm soát và điều chỉnh tỉ lệ đực : cái ở vật nuôi cho tương thích với mục tiêu sản xuất. Thí dụ : Tạo ra toàn tằm đực vì tằm đực cho nhiều tơ hơn tằm cái.

Bài 13: DI TRUYỀN LIÊN KẾT

Câu 39: Thế nào là di truyền liên kết? Hiện tượng này đã bổ sung cho quy luật phân li độc lập của Menđen như thế nào?

– Di truyền link là hiện tượng kỳ lạ một nhóm tính trạng được di truyền cùng nhau, được pháp luật bởi những gen trên một NST cùng phân li trong quy trình phân bào. – Hiện tượng di truyền link đã bổ trợ cho quy luật phân li độc lập của Menđen : + Trong tế bào, số lượng gen lớn hơn số lượng NST rất nhiều, nên mỗi NST phải mang nhiều gen. + Các gen phân bổ theo chiều dài của NST và tạo thành nhóm gen link. + Số nhóm link ở mỗi loài thường ứng với số NST trong bộ đơn bội ( n ) của loài. Ví dụ : Ở ruồi giấm có bốn nhóm link ứng với n = 4. + Sự phân li độc lập chỉ đúng trong trường hợp những gen lao lý những cặp tính trạng nằm trên những cặp NST khác nhau. + Sự di truyền link phổ cập hơn sự di truyền phân li độc lập.

Câu 40: So sánh kết quả lai phân tích F1 trong hai trường hợp di truyền độc lập và di truyền liên kết. Nêu ý nghĩa của di truyền liên kết trong chọn giống.

a) So sánh kết quả lai phân tích F1 trong hai trường hợp:

Di truyền độc lập

Di truyền liên kết

– Lai nghiên cứu và phân tích đậu Hà Lan F1 : P. : Hạt vàng, trơn x hạt xanh, nhăn AaBb aabb GP : 1AB, 1A b, 1 aB, 1 ab ab FB : 1A aBb : 1A abb : 1 aaBb : 1 aabb VT việt nam XT XN – Tỉ lệ kiểu gen – kiểu hình đều là 1 : 1 : 1 : 1 – Xuất hiện biến dị tổng hợp vàng, nhăn và xanh, trơn. – Lai nghiên cứu và phân tích ruồi giấm đực F1 : P. : Xám, dài x đen, cụt

                                             

GP : 1BV, 1 bv bv

FB: 1: 1

Xám, dài đen, cụt – Tỉ lệ kiểu gen – kiểu hình đều là 1 : 1 – Không Open biến dị tổng hợp.

b) Ý nghĩa của di truyền liên kết trong chọn giống:

Dựa vào sự di truyền liên, người ta hoàn toàn có thể chọn được những nhóm tính trạng tốt luôn được di truyền cùng với nhau.

Câu 41: Hãy giải thích thí nghiệm của Moocgan về sự di truyền liên kết dựa trên cơ sở tế bào học.

Khi Moocgan đem lai nghiên cứu và phân tích ruồi đực F1, thu được thế hệ sau có tỉ lệ : 1 thân xám, cánh dài : 1 thân đen, cánh cụt. Kết quả trên không đúng với quy luật phân li độc lập, vì nếu những gen phân li độc lập thì tỉ lệ phân li ở F1 phải là : 1 : 1 : 1 : 1, từ đó Moocgan cho rằng những gen lao lý sắc tố thân và hình dạng cánh cùng nằm trên một NST cùng phân li về một giao tử và cùng tổng hợp trong quy trình thụ tinh. Sơ đồ lai : P. : BV / BV ( xám, dài ) x bv / bv ( đen, cụt ) GP : BV bv FP : BV / bv ( xám, dài )

Câu 42: Thế nào là phép lai phân tích? Vì sao sử dụng phép lai phân tích lại phân biệt được hiện tượng di truyền liên kết gen và di truyền phân li độc lập? Lấy ví dụ minh họa.

– Lai nghiên cứu và phân tích là phép lai giữa thành viên mang tính trạng trội cần xác lập kiểu gen với thành viên mang tính trạng lặn. – Việc sử dụng chiêu thức lai nghiên cứu và phân tích được cho phép phân biệt được quy luật link gen và quy luật phân li độc lập. – Trong phép lai nghiên cứu và phân tích, khung hình mang tính trạng lặn chỉ tạo ra một loại giao tử mang những gen lặn. Do đó, tỉ lệ kiểu hình FB sẽ tùy thuộc vào số loại giao tử của thành viên có kiểu hình trội mang lai. – Nếu lai nghiên cứu và phân tích khung hình dị hợp hai cặp gen phân li độc lập thì qua giảm phân tạo ra 4 loại giao tử với tỉ lệ ngang nhau và hiệu quả FB bốn loại kiểu hình với tỉ lệ 1 : 1 : 1 : 1. + Ví dụ : Phân li độc lập ở đậu Hà Lan. P. : Hạt vàng, trơn x Hạt xanh, nhăn AaBb aabb GP : AB, Ab, aB, ab ab FB : Kiểu gen : 1A aBb : 1A abb : 1 aaBb : 1 aabb Kiểu hình : 1 hạt vàng, trơn : 1 hạt vàng, nhăn : 1 hạt xanh, trơn : 1 hạt xanh, nhăn + Ví dụ : Liên kết gen ở ruồi giấm. P. : thân xám, cánh dài x thân đen, cánh cụt

                                                                            

GP : BV, bv bv

       FB: Kiểu gen:     1 : 1

Kiểu hình : 1 thân xám, cánh dài : 1 thân đen, cánh cụt

Câu 43: So sánh quy luật phân li độc lập và hiện tượng di truyền liên kết về hai cặp tính trạng.

a) Những điểm giống nhau:

– Đều là những quy luật và hiện tượng kỳ lạ phản ánh sự di truyền của hai cặp tính trạng. – Đều có hiện tượng kỳ lạ gen trội át trọn vẹn gen lặn. – Về chính sách di truyền, đều dựa trên sự phân li của những gen trên NST trong phát sinh giao tử và tổng hợp từ những giao tử trong thụ tinh. – Bố mẹ thuần chủng về hai cặp tính trạng tương phản, F1 đều mang kiểu hình với hai tính trạng trội.

b) Những điểm khác nhau:

 

Quy luật phân li độc lập

Hiện tượng di truyền liên kết

– Mỗi gen nằm trên một NST ( hay hai cặp gen nằm trên hai cặp NST tương đương khác nhau ). – Hai gen nằm trên một NST ( hay hai cặp gen nằm trên một cặp NST tương đương ).
– Hai cặp tính trạng di truyền độc lập và không phụ thuộc vào vào nhau. – Hai cặp tính trạng di truyền không độc lập và phụ thuộc vào vào nhau.
– Các gen phân li độc lập trong giảm phân tạo hợp tử. – Các gen phân li cùng nhau trong giảm phân tạo hợp tử.
– Làm Open nhiều biến dị tổng hợp. – Hạn chế Open nhiều biến dị tổng hợp.

Chương III: ADN VÀ GEN

Bài 15: ADN

Câu 44: Nêu đặc điểm cấu tạo hóa học của ADN.

– ADN là một loại axit nuclêic, được cấu trúc từ những nguyên tố : C, H, O, N và P.. – ADN thuộc loại đại phân tử, có kích cỡ lớn, hoàn toàn có thể dài hàng trăm micrômet, khối lượng hàng triệu, chục triệu đvC. – ADN cấu trúc theo nguyên tắc đa phân, gồm nhiều đơn phân là những nuclêôtit. Có bốn loại nuclêôtit : Ađênin ( A ), Timin ( T ), Guanin ( G ), Xitôzin ( X ). Mỗi phân tử ADN gồm hàng vạn, hàng triệu đơn phân.

Câu 45: Vì sao ADN có cấu tạo rất đa dạng và đặc thù?

– ADN của mỗi loài được đặc thù bởi thành phần, số lượng và đặc biệt là trình tự sắp xếp của các loại nuclêôtit.

– Cách sắp xếp khác nhau của bốn loại nuclêôtit tạo nên tính phong phú của ADN. – Tính phong phú và đặc trưng của ADN là cơ sở phân tử cho tính phong phú và tính đặc trưng của những loài sinh vật.

Câu 46: Mô tả cấu trúc không gian của ADN. Hệ quả của nguyên tắc bổ sung được thể hiện ở những điểm nào?

a) Cấu trúc không gian của phân tử ADN:

ADN là một chuỗi xoắn kép gồm hai mạch song song, xoắn đều quanh một trục theo chiều từ trái sang phải, ngược chiều kim đồng hồ đeo tay. Các nuclêôtit giữa hai mạch đơn link với nhau thành từng cặp theo nguyên tắc bổ trợ : A link với T, G link với X và ngược lại. Mỗi chu kì xoắn cao 34A0 gồm mười cặp nuclêôtit. Đường kính vòng xoắn là 20A0.

b) Hệ quả của nguyên tắc bổ sung:

– Tính chất bổ trợ của hai mạch Þ Khi biết trình tự sắp xếp những nuclêôtit trong mạch đơn này thì hoàn toàn có thể suy ra trình tự sắp xếp những nuclêôtit trong mạch đơn kia. – Về mặt số lượng và tỉ lệ những loại đơn phân trong ADN :

 + A = T

Þ A + G = T + X + G = X

 + Tỉ số  trong các ADN khác nhau thì các ADN khác nhau và đặc trưng cho từng loài.

Bài 16: ADN VÀ BẢN CHẤT CỦA GEN

Câu 47: Mô tả sơ lược quá trình tự nhân đôi của ADN.

Quá trình tự nhân đôi của ADN diễn ra trong nhân tế bào, tại những NST ở kì trung gian, lúc NST ở dạng chưa xoắn. Khi mở màn tự nhân đôi, ADN tháo xoắn, hai mạch đơn tách ra, những nuclêôtit trên mạch đơn link những nuclêôtit tự do trong môi trường tự nhiên nội bào theo nguyên tắc bổ trợ : A link với T, G link với X và ngược lại để hình thành mạch mới. Cuối cùng tạo thành hai phân tử ADN con giống nhau và giống với ADN mẹ.

Câu 48: Giải thích vì sao hai ADN con được tạo ra qua quá trình nhân đôi lại giống ADN mẹ.

Quá trình tự nhân đôi của ADN diễn ra theo những nguyên tắc : – Nguyên tắc bổ trợ : Các nuclêôtit ở mạch khuôn link với những nuclêôtit tự do trong thiên nhiên và môi trường nội bào theo nguyên tắc A link với T, G link với X và ngược lại. – Nguyên tắc giữ lại 50% ( bán bảo toàn ) : Trong mỗi ADN con có một mạch của ADN mẹ, mạch còn lại mới được tổng hợp. Nhờ đó, hai ADN con được tạo ra giống ADN mẹ.

Câu 49: Phân tử ADN tự nhân đôi theo những nguyên tắc nào?

– Nguyên tắc bổ trợ : Các nuclêôtit ở mạch khuôn link với những nuclêôtit tự do trong môi trường tự nhiên nội bào theo nguyên tắc A link với T, G link với X và ngược lại. – Nguyên tắc giữ lại 50% ( bán bảo toàn ) : Trong mỗi ADN con có 1 mạch của ADN mẹ, mạch còn lại mới được tổng hợp.

Câu 50: Nêu bản chất hóa học và chức năng của gen.

– Bản chất hóa học của gen là ADN. Mỗi gen cấu trúc là một đoạn mạch của phân tử ADN mang thông tinh lao lý cấu trúc của một loại prôtêin. – ADN ( gen ) có hai tính năng quan trọng là lưu giữ và truyền đạt thông tin di truyền.

Bài 17: MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ ARN

Câu 51: Cấu tạo hóa học chung của ARN.

– Phân tử ARN ( axit ribônuclêôtit ) có cấu trúc từ một mạch, từ những nguyên tố : C, H, O, N và P. Giống ADN, ARN cũng thuộc loại đại phân tử cấu trúc đa phân, tuy có size và khối lượng nhỏ hơn nhiều so với ADN. – Phân tử ARN có từ hàng trăm đến hàng ngàn đơn phân. Mỗi đơn phân là một nuclêôtit. Có bốn loại nuclêôtit trong ARN là : Ađênin ( A ), Uraxin ( U ), Guanin ( G ), Xitôzin ( X ).

Câu 52: Giải thích quá trình tổng hợp ARN trong tế bào.

Quá trình tổng hợp ARN nhằm mục đích sẵn sàng chuẩn bị cho tổng hợp prôtêin trong tế bào, dựa trên khuôn mẫu của gen trên ADN. Tổng hợp ARN diễn ra hầu hết trong nhân tế bào, tại những NST vào kì trung gian lúc NST ở dạng sợi mảnh chưa xoắn .. – Dưới tính năng của enzim, một đoạn của ADN tương ứng với một gen nào đó tháo xoắn và tách dần hai mạch đơn. – Lúc này những nuclêôtit tự do trong môi trường tự nhiên nội bào lần lượt vào link với những nuclêôtit của một mạch gen ( gọi là mạch khuôn ) thành từng cặp theo nguyên tắc bổ trợ để hình thành từ từ mạch ARN. – Sau khi tổng hợp, phân tử ARN tách khỏi gen và rời khỏi nhân đi ra tế bào chất để tổng hợp prôtêin.

Câu 53: ARN được tổng hợp dựa trên những nguyên tắc nào? Nêu bản chất của mối quan hệ theo sơ đồ gen à ARN.

– Quá trình tổng hợp phân tử ARN dựa trên một mạch đơn của gen với vai trò khuôn mẫu.

– Sự liên kết giữa các nuclêôtit trên mạch khuôn với các nuclêôtit tự do của môi trường cũng diễn ra theo nguyên tắc bổ sung, trong đó A liên kết với U, T liên kết với A, G liên kết với X, X liên kết với G.

– Mạch ARN được tổng hợp có trình tự những nuclêôtit tương ứng với trình tự những nuclêôtit trên mạch khuôn nhưng theo nguyên tắc bổ trợ, hay giống như trình tự những nuclêôtit trên mạch bổ trợ ( không phải mạch khuôn ) chỉ khác T được sửa chữa thay thế bằng U. Qua đó, cho ta thấy trình tự những nuclêôtit trên mạch khuôn của gen pháp luật trình tự những nuclêôtit trong mạch ARN.

Câu 54: Nêu những điểm giống nhau và khác nhau cơ bản trong cấu trúc của ARN và ADN.

– Giống nhau : Là đại phân tử, có cấu trúc đa phân mà mỗi đơn phân là những nuclêôtit. – Khác nhau :

Đặc điểm

ADN

ARN

– Số mạch đơn – Các loại đơn phân – Kích thước, khối lượng Hai mạch A, T, G, X Lớn Một mạch A, U, G, X Nhỏ

Câu 55: So sánh ADN với ARN về cấu tạo và chức năng.

1. Các điểm giống nhau:

a) Về cấu tạo:

– Đều là những đại phân tử, có cấu trúc đa phân. – Đều được cấu trúc từ những nguyên tố hóa học là C, H, O, N và P.. – Đơn phân đều là những nuclêôtit. Có ba trong bốn loại nuclêôtit giống nhau là Ađênin ( A ), Guanin ( G ), Xitôzin ( X ). – Giữa những đơn phân có những link hóa học nối lại tạo thành mạch.

b) Về chức năng:

Đều có công dụng trong quy trình tổng hợp prôtêin để truyền đạt thông tin di truyền.

2. Các điểm khác nhau:

ADN

ARN

Cấu tạo

– Có cấu trúc hai mạch xoắn lại. – Có nuclêôtit loại Timin ( T ) mà không Uraxin ( U ). – Có size và khối lượng lớn hơn ARN. – Có cấu trúc một mạch. – Có nuclêôtit loại Uraxin ( U ) mà không có Timin ( T ). – Có kích cỡ và khối lượng nhỏ hơn ADN.

Chức năng

– Chứa gen mang thông tin pháp luật cấu trúc phân tử prôtêin. – Trực tiếp tổng hợp prôtêin.

Câu 56: So sánh quá trình tổng hợp ARN với quá trình tổng nhân đôi ADN.

1. Những điểm giống nhau:

– Đều được tổng hợp từ khuôn mẫu trên ADN dưới ảnh hưởng tác động của enzim. – Đều xảy ra hầu hết trong nhân tế bào, tại những NST ở kì trung gian, lúc NST chưa xoắn. – Đều có hiện tượng kỳ lạ tách hai mạch đơn trên ADN. – Đều có hiện tượng kỳ lạ link giữa những nuclêôtit của môi trường tự nhiên nội bào với những nuclêôtit trên mạch của ADN.

2. Những điểm khác nhau:

Quá trình tổng hợp ARN

Quá trình nhân đôi ADN

– Xảy ra trên một đoạn của ADN tương ứng với một gen nào đó. – Chỉ có một mạch của gen trên ADN làm mạch khuôn. – Mạch ARN sau khi được tổng hợp rời ADN ra tế bào chất. – Xảy ra trên hàng loạt những gen của phân tử ADN. – Cả hai mạch của ADN làm mạch khuôn. – Một mạch của ADN mẹ link với mạch mới tổng hợp tạo thành phân tử ADN.

Bài 18: PRÔTÊIN

Câu  57: Trình bày cấu tạo hóa học của phân tử prôtêin. Tính đa dạng và tính đặc thù của prôtêin do những yếu tố nào xác định?

a) Cấu tạo hóa học của phân tử prôtêin:

– Các nguyên tố hóa học cấu trúc prôtêin là : C, H, O, N, ngoài những hoàn toàn có thể còn 1 số nguyên tố khác. – Phân tử prôtêin thuộc loại đại phân tử, có kích cỡ và khối lượng lớn ( hoàn toàn có thể dài đến 0,1 micrômet, khối lượng hoàn toàn có thể đạt tới hàng triệu đơn vị chức năng cacbon ). – Đơn phân cấu trúc prôtêin là axit amin ( có hơn hai mươi loại axit amin khác nhau ).

b) Tính đa dạng và tính đặc thù của prôtêin:

– Có hơn hai mươi loại axit amin sắp xếp theo nhiều cách khác nhau tạo nên sự đa dạng của prôtêin.

– Tính đặc thù của prôtêin được thể hiện ở thành phần, số lượng và trình tự sắp xếp của các axit amin.

– Đặc điểm cấu trúc theo nguyên tắc đa phân với hơn hai mươi loại axit amin khác nhau đã tạo nên tính phong phú và tính đặc trưng của prôtêin. Ngoài ra protein còn phong phú và đặc trưng bởi cấu trúc khoảng trống :

Cấu trúc bậc 1: là trình tự sắp xếp các aa trong chuỗi pôlipeptit.
Cấu trúc bậc 2: là chuỗi pôlipeptit bậc 1 có câu trúc xoắn hình lò xo.
Cấu trúc bậc 3: do cấu trúc bậc 2 uốn khúc đặc trưng cho mỗi loại prôtêin.
Cấu trúc bậc 4: do nhiều cấu trúc bậc 3 kết hợp thành khối cầu.

Prôtêin chỉ triển khai được công dụng ở cấu trúc khoảng trống ( cấu trúc bậc 3 hoặc bậc 4 ).

Câu 58: Vì sao nói prôtêin có vai trò quan trọng đối với tế bào và cơ thể?

Prôtêin là thành phần cấu trúc của tế bào, xúc tác và điều hòa những quy trình trao đổi chất ( enzim và hoocmôn ), bảo vệ khung hình ( kháng thể ), luân chuyển, phân phối nguồn năng lượng … tương quan đến hàng loạt hoạt động giải trí sống của tế bào, bộc lộ thành những tính trạng của khung hình nên prôtêin có vai trò quan trọng so với tế bào và khung hình.

Bài 19: MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG

Câu 59: Hãy cho biết cấu trúc trung gian và vai trò của nó trong mối quan hệ giữa gen và prôtêin.

– Cấu trúc trung gian trong mối quan hệ giữa gen và prôtêin là mARN. – Vai trò của mARN : Truyền đạt thông tin về cấu trúc của prôtêin sắp được tổng hợp từ nhân ra tế bào chất.

Câu 60: Giải thích sự hình thành chuỗi axit amin. Nguyên tắc tổng hợp.

– Sự hình thành chuỗi axit amin : + mARN rời khỏi nhân đến ribôxôm để tổng hợp prôtêin. + Các tARN mang axit amin vào ribôxôm khớp với mARN theo nguyên tắc bổ trợ à đặt axit amin vào đúng vị trí. + Khi ribôxôm di dời một nấc trên mARN à một axit amin được tiếp nối đuôi nhau. + Khi ribôxôm di dời hết chiều dài của mARN à chuỗi axit amin được tổng hợp xong. – Nguyên tắc tổng hợp : + Khuôn mẫu ( mARN ). + Bổ sung ( A – U, G – X )

Câu 61: Nêu bản chất của mối qua hệ giữa gen và tính trạng qua sơ đồ:

Gen àmARN à Prôtêin à Tính trạng

Bản chất của mối quan hệ giữa gen và tính trạng : Trình tự những nuclêôtit trên mạch khuôn của gen ( ADN ) pháp luật trình tự những nuclêôtit trên mạch mARN, sau đó trình tự này pháp luật trình tự những axit amin trong chuỗi axit amin cấu thành prôtêin. Prôtêin trực tiếp tham gia vào cấu trúc và hoạt động giải trí sinh lí của tế bào, từ đó biểu lộ thành tính trạng của khung hình.

Câu 62: So sánh cấu tạo và chức năng di truyền của ADN, ARN và prôtêin.

1. Những điểm giống nhau:

– Đều dược sắp xếp vào nhóm đại phân tử, có kích thức và khối lượng lớn trong tế bào. – Đều được cấu trúc theo nguyên tắc đa phân, do nhiều đơn phân hợp lại. – Giữa những đơn phân đều có những link hóa học nối lại với nhau để tạo thành mạch hay chuỗi. – Đều có tính phong phú và tính đặc trưng do thành phần, số lượng và trật tự của những đơn phân pháp luật. – Đều có nhiều dạng cấu trúc khác nhau trong khoảng trống. – Cấu tạo đều được pháp luật bởi thông tin nằm trong phân tử ADN.

2. Những điểm khác nhau:

ADN

ARN

Prôtêin

Cấu tạo

– Luôn có cấu trúc hai mạch sing tuy nhiên và xoắn lại. – Đơn phân là những nuclêôtit : A, T, G, X. – Các ngyên tố cấu trúc : C, H, O, N và P.. – Có size và khối lượng lớn hơn ARN và prôtêin. – Chỉ có cấu trúc một mạch. – Đơn phân là những nuclêôtit : A, U, G, X. – Các nguyên tố cấu trúc : C, H, O, N và P.. – Có size và khối lượng nhỏ hơn ADN nhưng lớn hơn prôtêin. – Có cấu trúc một hay nhiều chuỗi axit amin. – Đơn phân là những axit amin. – Các nguyên tố cấu trúc : C, H, O, N. – Có size nhỏ nhất ( so với ADN và ARN )

Chức năng

– Chứa gen mang thông tin pháp luật cấu trúc prôtêin. – Được tạo từ gen trên ADN và trực tiếp thực thi tổng hợp prôtêin. – Prôtêin được tạo ra trực tiếp biểu lộ thành tính trạng của khung hình.

Chương IV: BIẾN DỊ

Bài 21: ĐỘT BIẾN GEN

Câu 63: Trình bày khái niệm, các dạng, nguyên nhân, cơ chế phát sinh và tính chất biểu hiện của đột biến gen.

Trình bày vai trò của đột biến gen trong tiến hóa và chọn giống.

– Khái niệm : Là những biến hóa trong cấu trúc của gen tương quan đến một hoặc một số ít cặp nu. – Các dạng : Mất, thêm, thay một cặp nu. – Nguyên nhân : + Do rối loạn trong quá trình tự nhân đôi của phân tử ADN. + Do ảnh hưởng tác động của những tác nhân lí, hóa. – Cơ chế phát sinh : + Rối loạn trong quá trình tự nhân đôi của phân tử ADN dẫn đến sự sửa chữa thay thế cặp nu này bằng cặp nu khác. + Phân tử ADN bị đứt làm mất đi một cặp nu hoặc thêm một cặp nu vào chỗ bị đứt. – Tính chất bộc lộ của đột biến gen : + Đột biến gen khi đã phát sinh sẽ được nhân lên và truyền lại cho thế hệ sau. + Đột biến thành gen trội biểu lộ ngay ở khung hình mang đột biến, đột biến thành gen lặn chỉ bộc lộ khi đồng hợp tử. Đột biến ở tế bào sinh dưỡng chỉ bộc lộ ở một phần khung hình. – Vai trò của đột biến gen : + Trong tiến hóa : Đột biến gen phân phối nguyên vật liệu cho tiến hóa. + Trong chọn giống : Đột biến gen cung ứng nguyên vật liệu cho quy trình tạo giống.

Câu 64: Tại sao đột biến gen thường có hại cho bản thân sinh vật? Nêu vai trò và ý nghĩa của đột biến gen trong thực tiễn sản xuất.

– Đột biến gen biểu lộ ra kiểu hình thường có hại cho bản thân sinh vật vì : Chúng phá vỡ sự thống nhất hài hòa trong kiểu gen đã qua tinh lọc tự nhiên và duy trì truyền kiếp trong điều kiện kèm theo tự nhiên, gây ra những rối loạn trong quy trình tổng hợp prôtêin. – Vai trò và ý nghĩa của đột biến gen trong thực tiễn sản xuất : Trong thực tiễn, có những đột biến có lợi so với sản xuất. Ví dụ : Đột biến tăng năng lực thích ứng so với điều kiện kèm theo đất đai và đột biến làm mất tính cảm quang chu kì phát sinh ở giống lúa Tám Thơm Hải Hậu đã giúp những nhà chọn giống tạo ra giống lúa Tám Thơm Hải Hậu đột biến trồng được hai năm / vụ, trên điều kiện kèm theo đất đai khác nhau.

Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ

Câu 65: Đột biến cấu trúc NST là gì? Nêu một số dạng đột biến và mô tả từng dạng đột biến đó.

– Đột biến cấu trúc NST là những biến hóa trong cấu trúc NST. – Một số dạng đột biến cấu trúc NST : + Mất đoạn : NST bị đứt một đoạn nào đó. + Lặp đoạn : Một đoạn nào đó của NST được lặp lại một lần hay nhiều lần. + Đảo đoạn : Đoạn NST bị đảo ngược 1800, hoàn toàn có thể chứa hoặc không chứa tâm động.

Câu 66: Những nguyên nhân nào gây ra biến đổi cấu trúc NST?

Đột biến cấu trúc NST xảy ra do ảnh hưởng tác động phức tạp của thiên nhiên và môi trường trong và ngoài khung hình tới NST. Nguyên nhân đa phần là do những tác nhân vật lí và hóa học trong ngoại cảnh đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại những đoạn của chúng.

Câu 67: Tại sao biến đổi cấu trúc NST lại gây hại cho con người và sinh vật?

Đột biến cấu trúc NST lại gây hại cho con người và sinh vật vì trải qua quy trình tiến hóa lâu dài hơn, những gen đã được sắp xếp hài hòa trên NST. Biến đổi cấu trúc NST làm đổi khác số lượng và cách sắp xếp gen trên đó nên thường gây hại cho con người và sinh vật.

Câu 68: So sánh đột biến gen với đột biến cấu trúc NST.

1. Những điểm giống nhau:

– Đều là những đổi khác xảy ra trên cấu trúc vật chất di truyền trong tế bào ( ADN và NST ). – Đều phát sinh từ những ảnh hưởng tác động của môi trường tự nhiên bên trong hoặc bên ngoài khung hình. – Đều di truyền cho thế hệ sau. – Phần lớn gây hại cho bản thân sinh vật.

2. Những điểm khác nhau:

Đột biến gen

Đột biến cấu trúc NST

– Làm đổi khác cấu trúc của gen. – Gồm những dạng : Mất cặp, thêm cặp, thay cặp nuclêôtit. – Làm biến hóa cấu trúc NST. – Gồm những dạng : Mất đoạn, lặp đoạn, hòn đảo đoạn.

Bài 23 – 24: ĐỘT BIẾN SỐ LƯỢNG NHIỄM SẮC THỂ

Câu 69: Thể ba nhiễm và thể một nhiễm là gì? Giải thích cơ chế tạo ra thể ba nhiễm và thể một nhiễm. Lập sơ đồ minh họa.

1. Khái niệm thể ba nhiễm và thể một nhiễm:

Thể ba nhiễm và thể một nhiễm là những thể dị bội chỉ xảy ra trên một cặp NST trong tế bào. Bình thường, trong tế bào sinh dưỡng mỗi cặp NST luôn có hai chiếc. Nhưng nếu có một cặp nào đó thừa một chiếc tức là cặp này trở thành ba chiếc thì đó là thể ba nhiễm. trái lại nếu có một cặp NST nào đó thiếu một chiếc, tức cặp này chỉ còn một chiếc NST thì đó là thể một nhiễm. Như vậy : – Thể ba nhiễm là thể mà trong tế bào thừa một NST ở một cặp nào đó ( 2 n + 1 ). – Thể một nhiễm là thể mà trong tế bào thiếu một NST ở một cặp nào đó ( 2 n – 1 ).

2. Cơ chế tạo ra thể ba nhiễm và thể một nhiễm. Lập sơ đồ minh họa.

a) Cơ chế:

– Trong quy trình giảm phân hình thành giao tử, có một cặp NST nào đó không phân li. Kết quả tạo ra hai loại giao tử : Một loại giao tử mang cả hai NST của một cặp nào đó ( n + 1 ), một loại không mang NST nào của cặp đó ( n – 1 ). – Trong thụ tinh : + Nếu giao tử ( n + 1 ) thụ tinh với giao tử thông thường ( n ) sẽ tạo thành hợp tử ( 2 n + 1 ). + Nếu giao tử ( n – 1 ) thụ tinh với giao tử thông thường ( n ) sẽ tạo thành hợp tử ( 2 n – 1 ).

Oval: IIOval: IIb) Sơ đồ minh họa:

Tế bào sinh giao tử 2 n ( mẹ hoặc bố ) 2 n ( bố hoặc mẹ )


Giao tử


                                 n                       n                  n + 1                 n – 1

Oval: III Oval: I


Hợp tử ( 2 n + 1 ) ( 2 n – 1 ) Thể ba nhiễm Thể một nhiễm

Câu 70: Thể đa bội là gì?  Nêu đặc điểm của thể đa bội và ứng dụng của thể đa bội vào chọn giống.

1. Khái niệm: Thể đa bội là cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng có số NST là bội số của n (nhiều hơn 2n). Ví dụ: Cà độc dược 3n = 36, tứ bội 4n = 72.

2. Đặc điểm của thể đa bội và ứng dụng của thể đa bội vào chọn giống:

– Đặc điểm của khung hình đa bội : Tế bào đa bội có số lượng NST tăng gấp bội, số lượng ADN cũng tăng tương ứng à thể đa bội có quy trình tổng hợp những chất hữu cơ diễn ra can đảm và mạnh mẽ hơn à size tế bào của thể đa bội lớn, cơ quan sinh dưỡng to, sinh trưởng mạnh và chống chịu tốt à hiệu suất cao. Thể đa bội khá thông dụng ở thực vật. – Ứng dụng : Tạo giống cây xanh thu hoạch cơ quan sinh dưỡng có hiệu suất cao, tạo quả không hạt.

Câu 71: Bằng mắt thường có thể phân biệt được thể đa bội với thể lưỡng bội không? Việc phân biệt có chính xác không? Vì sao? Có biện pháp nào giúp chúng ta nhận biết chính xác?

– Có thể địa thế căn cứ vào size những cơ quan của khung hình để phân biệt. – Sự phân biệt này không thật đúng chuẩn vì có khi do tác động ảnh hưởng của thiên nhiên và môi trường tạo ra sự khác nhau đó. – Biện pháp : Làm tiêu bản NST, đếm số lượng NST.

Câu 72: Ở cà chua gen A quy định quả đỏ, gen a quy định quả vàng. Khi cho các cây dị hợp Aa giao phấn thì trong quần thể cây lai phát hiện cây có kiểu gen Aaa. Hãy giải thích cơ chế hình thành cây có kiểu gen Aaa bằng hai hiện tượng biến dị. Biết rằng không có hiện tượng biến đổi về cấu trúc NST.

Cơ chế hình thành kiểu gen Aaa : Do cấu trúc của NST không biến hóa nên khung hình có kiểu gen có hai trường hợp là : Cơ thể ( 2 n + 1 ) thể ba nhiễm và khung hình ( 3 n ) thể tam bội. – Cơ chế hình thành thể ( 2 n + 1 ) Aaa : Trong quy trình phát sinh giao tử, một khung hình mang lai cặp NST chứa cặp gen Aaa không phân li tạo thành giao tử ( n + 1 ). Giao tử này phối hợp với giao tử thông thường ( n ) tạo hợp tử ( 2 n + 1 ) à thể ba nhiễm. Sơ đồ lai : P. : Aa ( 2 n ) x Aa ( 2 n ) G : Aa ( n + 1 ) ; 0 ( n – 1 ) A ( n ) ; a ( n )

         


F1 : Aaa ( 2 n + 1 ) – Cơ chế hình thành thể tam bội ( 3 n ) Aaa : Trong quy trình phát sinh giao tử, một khung hình mang lai có tổng thể những cặp NST không phân li tạo giao tử ( 2 n ). Giao tử đó tích hợp với giao tử thông thường ( n ) hình thành hợp tử ( 3 n ) à thể tam bội. Sơ đồ lai : P. : Aa ( 2 n ) x Aa ( 2 n ) G : Aa ( 2 n ) A ( n ) ; a ( n )

         


F1 : Aaa ( 3 n )

Bài 25: THƯỜNG BIẾN

Câu 73: Thường biến là gì? Phân biệt thường biến với đột biến.

1. Thường biến: Là những biến đổi ở kiểu hình phát sinh trong đời sống cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường.

2. Phân biệt thường biến với đột biến:

Thường biến

Đột biến

– Thường biến là những biến hóa ở kiểu hình phát sinh trong đời sống thành viên dưới ảnh hưởng tác động trực tiếp của môi trường tự nhiên. – Đột biến là những biến hóa trong cơ sở vật chất của tính di truyền ( ADN, NST ), dẫn đến sự biến hóa kiểu gen tương ứng.
– Thường biến Open hàng loạt theo hướng xác lập, tương ứng với điều kiện kèm theo thiên nhiên và môi trường. – Đột biến Open riêng không liên quan gì đến nhau, không theo hướng xác lập.
– Thường biến có ý nghĩa thích nghi cao nên có lợi cho sinh vật. – Đột biến thường có hại cho sinh vật.
– Không di truyền. – Di truyền.

Câu 74: Phân biệt thường biến và biến dị tổ hợp.

Thường biến

Biến dị tổ hợp

– Là sự đổi khác kiểu hình không tương quan đến đổi khác kiểu gen. – Liên quan đến sự đổi khác kiểu gen.
– Xuất hiện hàng loạt, có hướng xác lập. – Ngẫu nhiên, không khuynh hướng.
– Chịu tác động ảnh hưởng trực tiếp của thiên nhiên và môi trường. – Chịu ảnh hưởng tác động gián tiếp trải qua quy trình sinh sản.
– Xuất hiện trong suốt quy trình tăng trưởng của thành viên. – Xuất hiện trong quy trình giảm phân và thụ tinh.
– Có ý nghĩa thích nghi, không là nguyên vật liệu của quy trình tiến hóa và chọn giống. – Là nguyên vật liệu của quy trình tiến hóa và chọn giống.
– Không di truyền. – Di truyền.

Câu 75: Mức phản ứng là gì? Cho ví dụ về mức phản ứng ở cây trồng.

– Mức phản ứng là số lượng giới hạn thường biến của một kiểu gen ( hoặc chỉ một gen hay nhóm gen ) trước thiên nhiên và môi trường khác nhau. Mức phản ứng do kiểu gen pháp luật. – Ví dụ : Giống lúa DR2 được tạo ra từ một dòng tế bào ( 2 n ) đổi khác, hoàn toàn có thể đạt hiệu suất tối đa gần 8 tấn / ha / vụ trong điều kiện kèm theo gieo trồng tốt nhất, còn trong điều kiện kèm theo thông thường chỉ đạt hiệu suất trung bình 4,5 – 5,0 tấn / ha.

Câu 76: Người ta đã vận dụng những hiểu biết về ảnh hưởng của môi trường đối với tính trạng số lượng, về mức phản ứng để nâng cao năng suất cây trồng như thế nào?

– Người ta đã vận dụng những hiểu biết về tác động ảnh hưởng của thiên nhiên và môi trường so với tính trạng số lượng trong trường hợp tạo điều kiện kèm theo thuận tiện nhất để đạt tới kiểu hình tối đa nhằm mục đích tăng hiệu suất và hạn chế những điều kiện kèm theo ảnh hưởng tác động xấu, làm giảm hiệu suất. – Người ta đã vận dụng những hiểu biết về mức phản ứng để tăng hiệu suất vật nuôi, cây cối theo hai cách : + Áp dụng kĩ thuật chăn nuôi, trồng trọt thích hợp, vì nếu có giống tốt mà không nuôi trồng đúng kĩ thuật sẽ không phát huy hết năng lực của giống. + trái lại, khi đã có kĩ thuật sản xuất cao, muốn vượt số lượng giới hạn hiệu suất của giống thì phải tái tạo, thay giống cũ bằng giống mới có hiệu suất cao.

Chương V: DI TRUYỀN HỌC Ở NGƯỜI

Bài 28: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU DI TRUYỀN NGƯỜI

Câu 77: Phương pháp nghiên cứu phả hệ là gì? Tại sao người ta phải dùng phương pháp đó để nghiên cứu sự di truyền một số tính trạng ở người? Hãy cho một ví dụ về ứng dụng của phương pháp nói trên.

– Phương pháp điều tra và nghiên cứu phả hệ là giải pháp theo dõi sự di truyền của một tính trạng nhất định trên những người thuộc cùng một dòng họ qua nhiều thế hệ để xác lập đặc thù di truyền của tính trạng đó ( trội, lặn, do một hay nhiều gen pháp luật ). – Người ta phải dùng giải pháp đó để điều tra và nghiên cứu sự di truyền ở người, vì : + Người sinh sản chậm và để ít con. + Vì lí do xã hội, không hề vận dụng những giải pháp lai và gây đột biến. + Phương pháp này đơn thuần, dễ thực thi nhưng lại cho hiệu suất cao cao.

– Ví dụ:

P:                                                                                     : Nam bình thường

                                                                   

F1:                                                                                    : Nam bệnh mù màu


F2 : : Nữ thông thường Ta thấy : – Bố mẹ thông thường, có con bị bệnh, chứng tỏ bệnh mù màu do gen lặn pháp luật. – Bệnh chỉ Open ở nam, nên mù màu là tính trạng di truyền link với giới tính.

Câu 78: Trẻ đồng sinh cùng trứng và khác trứng khác nhau cơ bản ở những điểm nào? Phương pháp nghiên cứu trẻ đồng sinh có vai trò gì trong nghiên cứu di truyền người?

– Điểm khác nhau cơ bản giữa trẻ đồng sinh cùng trừng và khác trứng : + Trẻ sinh đôi cùng trứng có cùng một kiểu gen nên khi nào cũng cùng giới. + Trẻ em sinh đôi khác trứng có kiểu gen khác nhau nên hoàn toàn có thể cùng giới hoặc khác giới. – Vai trò của giải pháp điều tra và nghiên cứu trẻ đồng sinh : Nghiên cứu trẻ đồng sinh cùng trứng, người ta hoàn toàn có thể biết được tính trạng nào do gen quyết định hành động là đa phần rất ít hoặc không bị biến hóa dưới tính năng của thiên nhiên và môi trường ( ví dụ : Tính trạng về chất lượng như : Màu mắt, dạng tóc, nhóm máu, … ) tính trạng nào dễ bị biến hóa dưới tính năng của thiên nhiên và môi trường tự nhiên và xã hội ( ví dụ : Tính trạng tâm lí, tuổi thọ, mập ốm, .. ).

Bài 29: BỆNH VÀ TẬT DI TRUYỀN Ở NGƯỜI

Câu 79: Khái niệm, nguyên nhân, cơ chế phát sinh bệnh Đao.

a) Khái niệm bệnh Đao:

Bệnh Đao là hội chứng bệnh phát sinh ở những người thuộc thể dị bội ba nhiễm, thừa 1 NST số 21 ; trong tế bào sinh dưỡng có 3 NST số 21, tức thuộc dạng 2 n + 1 = 47 NST.

b) Nguyên nhân của bệnh Đao:

Do khi người mẹ tuổi đã cao, những tế bào bị lão hóa nên dễ xảy ra sự phân li không thông thường trong quy trình phát sinh giao tử.

c) Cơ chế sinh ra trẻ bị bệnh Đao:

– Trong giảm phân tạo giao tử, cặp NST số 21 trong tế bào sinh giao tử của bố ( hoặc mẹ ) không phân li dẫn đến tạo ra hai loại giao tử : Loại giao tử chứa 2 NST số 21 và loại giao tử không chứa NST số 21. – Khi thụ tinh, giao tử chứa 2 NST số 21 phối hợp với giao tử thông thường chứa 1 NST số 21 tạo hợp tử chứa 3 NST số 21 gây bệnh Đao. Sơ đồ minh họa : P. : 2 NST số 21 2 NST số 21

           Bình thường                              Đột biến


Giao tử:          1 NST số 21          2 NST số 21          0 NST

 


Hợp tử : 3 NST số 21 ( bệnh Đao )

Câu 80: Nêu các biểu hiện của bệnh Đao và bệnh Tớcnơ. Phân biệt bệnh Đao với bệnh Tớcnơ? Cơ chế hình thành bệnh Tớcnơ.

1. Biểu hiện của bệnh Đao và bệnh Tớcnơ:

a) Biểu hiện của bệnh Đao: Bé, lùn, cổ rụt, má phệ, miệng hơi há, lưỡi hơi thè ra, mắt hơi sâu và một mí, khoảng cách giữa hai mắt xa nhau, ngón tay ngắn, bị si dần bẩm sinh và không có con.

b) Biểu hiện của bệnh Tớcnơ: Bệnh Tớcnơ chỉ xảy ra ở nữ, người lùn, cổ ngắn, tuyến vú không phát triển, thường chết xóm. Chỉ khoảng 2% người sống đến tuổi trưởng thành nhưng lại không có kinh nguyệt, tử cung nhỏ, thường mất trí và không có con.

2. Phân biệt bệnh Đao với bệnh Tớcnơ:

Bệnh Đao

Bệnh Tớcnơ

– Xảy ra ở cả nam và nữ. – Chỉ xảy ra ở nữ.
– Là thể dị bội ở cặp NST thường ( cặp số 21 ). – Là thể dị bội ở cặp NST giới tính ( cặp số 23 ).
– Là thề ba nhiễm, tế bào sinh dưỡng có bộ NST 2 n + 1 = 47 ( thừa 1 NST số 21 ). – Là thề một nhiễm, tế bào sinh dưỡng có bộ NST 2 n – 1 = 45 ( thiếu 1 NST giới tính X ).

3. Cơ chế hình thành bệnh Tớcnơ:

Trong giảm phân do những tác nhân gây đột biến dẫn đến cặp NST giới tính của tế bào tạo giao tử của bố hoặc mẹ không phân li, tạo ra hai loại giao tử : Giao tử chứa cả cặp NST giới tính ( n + 1 ) và giao tử không chứa NST giới tính ( n – 1 ). Trong thụ tinh, giao tử không chứa NST giới tính ( n – 1 ) phối hợp với giao tử thông thường mang NST giới tính X tạo hợp tử XO ( 2 n – 1 ), tăng trưởng thành bệnh Tớcnơ. * Lập sơ đồ minh họa : Cặp NST giới tính của mẹ không phân li. Tế bào sinh giao tử : Bố XY x Mẹ XX

Giao tử:                                       X, Y                                              XX, O


Hợp tử : XO ( Thể 2 n – 1 ) Bệnh Tớcnơ. * Lập sơ đồ minh họa : Cặp NST giới tính của bố không phân li. Tế bào sinh giao tử : Bố XY x Mẹ XX

Giao tử:                                       XY, O                                              X, X


Hợp tử : XO ( Thể 2 n – 1 ) Bệnh Tớcnơ.

Bổ sung:

– Biểu hiện của bệnh XXY (bệnh Claiphentơ): Xảy ra ở nam, mù màu, chân tay dài, đần, tinh hoàn teo, vô sinh (tỉ lệ ở bé trai là , ở đàn ông vô sinh ).

– Biểu hiện của hội chứng XXX (Hội chứng 3 NST X): Buồng trứng và tử cung kém phát triển, rối loạn kinh nguyệt, có thể có con, tỉ lệ  ở nữ.

Câu 81: Ở một bệnh nhân: Người ta đếm thấy trong bộ NST có 45 chiếc, gồm 44 chiếc NST thường và một chiếc NST giới tính X.

a ) Bệnh nhân là nam hay nữ ? Vì sao ? b ) Đây là loại bệnh gì ? Biểu hiện bệnh ngoài và biểu hiện sinh lí thế nào ? c ) Giải thích chính sách sinh ra trẻ nhỏ bị bệnh trên và lập sơ đồ minh họa.

(Cũng có thể hỏi: Một người có bộ NST là 44A + X thì bị hội chứng gì? Nêu cơ chế hình thành và biểu hiện của hội chứng.)

a) Bệnh nhân là nữ. Vì: Ở người bình thường bộ NST có 46 chiếc. Trong đó, có một cặp NST giới tính:

– XX : Nữ. – XY : Nam. Bệnh nhân là nữ. Bệnh nhân chỉ có một chiếc NST X.

b) Đây là bệnh Tớcnơ (XO), bệnh nhân chỉ có 1 NST giới tính và đó là NST X.

Biểu hiện bên ngoài : Lùn, cổ ngắn, tuyến vú không tăng trưởng. Biểu hiện sinh lí : Không có kinh nguyệt, tử cung nhỏ, thường mất trí và không có con.

c) Giải thích:
– Trong giảm phân do các tác nhân gây đột biến dẫn đến cặp NST giới tính của tế bào tạo giao tử của bố hoặc mẹ không phân li, tạo ra hai loại giao tử: Giao tử chứa cả cặp NST giới tính (n + 1) và giao tử không chứa NST giới tính (n – 1).

– Trong thụ tinh, giao tử không chứa NST giới tính ( n – 1 ) tích hợp với giao tử thông thường mang NST giới tính X tạo hợp tử XO ( 2 n – 1 ), tăng trưởng thành bệnh Tớcnơ. * Lập sơ đồ minh họa : Cặp NST giới tính của mẹ không phân li. Tế bào sinh giao tử : Bố XY x Mẹ XX

Giao tử:                                       X, Y                                              XX, O


Hợp tử : XO ( Thể 2 n – 1 ) Bệnh Tớcnơ. * Lập sơ đồ minh họa : Cặp NST giới tính của bố không phân li. Tế bào sinh giao tử : Bố XY x Mẹ XX

Giao tử:                                       XY, O                                              X, X


Hợp tử : XO ( Thể 2 n – 1 ) Bệnh Tớcnơ.

Câu 82:

a ) Kể tên những giải pháp nghiên cứu và điều tra di truyền người. b ) Qua nghiên cứu và điều tra, người ta xác lập được ở người : Bệnh máu khó đông là do gen a lao lý, máu thông thường do gen A pháp luật. Gen pháp luật tính trạng này nằm trên NST giới tính X, không có alen tương ứng trên NST Y. – Đây là hiệu quả của giải pháp nghiên cứu và điều tra di truyền người nào ? – Trong quần thể người có bao nhiêu kiểu gen pháp luật tính trạng trên ? Đó là những kiểu gen nào ?

a) Có hai phương pháp nghiên cứu:

– Nghiên cứu phả hệ. – Trẻ đồng sinh.

b)

– Là kết quả của phương pháp nghiên cứu phả hệ.

– Nữ : XaXa ; XAXa ; XAXA. Nam : XAY ; XaY. Tác giả : Trần Văn Hưng

Source: https://ku11.io
Category: Toplist

Leave a Comment